मृच्छकटिकम् (सटीक संस्कृत नाटक)
Mricchakatikam with Sanskrit-Hindi Commentary
महाराज शूद्रक / पं. जयशंकर लाल त्रिपाठी द्वारा
पृष्ठ 385, कुल 760 में से
संदर्भ में पढ़ेंचतुर्थोऽङ्कः २६७
विदूषकः--ता तस्स कारणादो गेण्हदु भोदी इमं रअणावलिं । (तत् तस्य कारणात् गृह्णातु भवती इमां रत्नावलीम् ।)
वसन्तसेना-- (आत्मगतम्) किं दसेमि तं अलङ्कारअं ? (विचिन्त्य) अथवा ण दाव । (किं दर्शयामि तमलङ्कारकम् ? अथवा न तावत् ।)
विदूषकः--किं दाव ण गेण्हदि भोदी एदं रअणावलिं ? (किं तावत् न गृह्णाति भवती एतां रत्नावलीम् ?)
वसन्तसेना-- (विहस्य सखीमुखं पश्यन्ती) मित्तेअ ! कथं ण गेण्हिस्सं रअणावलिं । (इति गृहीत्वा पार्श्वे स्थापयति। स्वगतम्) कथं झीणकुसुमादो वि सहआरपादवादो मअरन्दविन्दओ णिवडन्ति । (प्रकाशम्) अज्ज ! विण्णवेहि तं जूदिअरं मम वअणेण अज्जचारुदत्तं-‘अहं पि पदोसे अज्जं पेक्खिदुं आअच्छामि’ त्ति । (मैत्रेय ! कथं न ग्रहीष्यामि रत्नावलीम् ? कथं हीनकुसुमादपि सहकारपादपात् मकरन्दविन्दवो निपतन्ति । आर्य ! विज्ञापय तं द्यूतकरं मम वचनेन आर्यचारुदत्तम्—‘अहमपि प्रदोषे आर्यं प्रेक्षितुमागच्छामि’ इति)
विदूषकः-- (स्वगतम्) किं अण्णं तहिं गदुअ गेण्हिस्सदि । (प्रकाशम्) भोदि ! भणामि (स्वगतम्) णिअत्तीअदु गणिआसङ्गादो त्ति । (किमन्यत् तस्मिन् गत्वा ग्रहीष्यति । भवति ! भणामि । निवर्त्ततामस्माद् गणिकाप्रसङ्गात् इति ।)
(इति निष्क्रान्तः ।)
वसन्तसेना--हञ्जे ! गेण्ह एदं अलङ्कारअं चारुदत्तं अहिरमिदुं गच्छम्ह । (हञ्जे ! गृहाणैतमलङ्कारम्, चारुदत्तमभिरन्तुं गच्छामः ।)
विदूषक – इस कारण उसके बदले में आप इस रत्नावली को स्वीकार लें ।
वसन्तसेना-- (अपने में) क्या वह गहनों का डब्बा दिखा दूँ । (सोचकर) अथवा अभी नहीं ।
विदूषक – तो क्या आप इस रत्नावली को नहीं ले रही हैं ?
वसन्तसेना-- (हँस कर सखी का मुख देखती हुई) मैत्रेय ! रत्नावली क्यों नहीं लूँगी ? (इस प्रकार लेकर समीप में रख लेती है। अपने में) क्या पुष्प (मंजरी)-हीन आम के वृक्ष से भी मकरन्द की बूँदें गिरतीं हैं ? (प्रकाश) आर्य मेरी ओर से उस जुआड़ी चारुदत्त से कह देना–‘मैं भी शाम को आर्य का दर्शन करने के लिये आ रही हूँ।’
विदूषक-- (अपने में) क्या वहाँ जाकर और दूसरी चीज लेगी ? (प्रकाश) श्रीमती जी ! कह दूँगा–(अपने में) ‘इस वेश्या के साथ से अलग हो जाओ । (इसका साथ छोड़ दो)।’
(यह कह कर चला जाता है ।)
वसन्तसेना--सखि ! इस आभूषण को पकड़ो (रखो) । चारुदत्त के साथ अभिरमण=कामक्रीडा करने के लिये चलते हैं ।