मृच्छकटिकम् (सटीक संस्कृत नाटक)

अष्टमोऽङ्कः ४७३

विटः—सत्यम् ?
शकारः—सच्चं । ( सत्यम् । )
विटः—( किञ्चिद् गत्वा ) अथवा मयि गते नृशंसो हन्यादेनाम् । तद-
पवारितशरीरः पश्यामि तावदस्य चिकीर्षितम् । ( इत्येकान्ते स्थितः । )
शकारः—भोदु, मालइश्शं । अथवा कवडकावडिके एशे वम्हणे
वुड्ढखोडे कदावि ओवालिद-शलीले गदिअ, शिआले भविअ, हुलुमंलि
कलेदि ! ता एदश्श वञ्चणाणिमित्तं एव्वं दाव कलइश्शं ( कुसुमावचयं
कुर्वन्नात्मानं मण्डयति । ) वाशू ! वाशू ! वसन्तशेणिए ! एहि । ( भवतु, मार-
यिष्यामि । अथवा कपट-कापटिक एष ब्राह्मणो वृद्धशृगालः कदापि अपवारितं
शरीरो गत्वा शृगालो भूत्वा कपटं करोति । तदेतस्य वञ्चनानिमित्तम् एवं तावत्
करिष्यामि । ) ( बाले ! बाले ! वसन्तसेने एहि । )
विटः—अये ! कामी संवृत्तः । हन्त ! निर्वृत्तोऽस्मि । गच्छामि ।
( इति निष्क्रान्तः । )

शकारः—

शुवण्णं देमि पिअं वदेमि पडेमि शीशेण शवेष्टणेण ।
तधावि मं णेच्छशि शुद्धदन्ति ! किं शेवअं कष्टमआ मणुश्शा ॥ ३१ ॥

---

विट—सच ?
शकार—सच ।
विट—( कुछ दूर जाकर ) अथवा मेरे चले जाने पर पापी यह वसन्तसेना
को मार सकता है। इस लिये अपने शरीर को छिपाकर इसकी इच्छा ( क्या
करना चाहता है ) को देखता हूँ । ( यह कह कर एकान्त में खड़ा हो गया । )
शकार—अच्छा, मार डालूँगा । अथवा यह धूर्त ब्राह्मण बूढ़ा सियार कहीं
अपना शरीर छिपाता हुआ सियार बन कर छल कर रहा हो । तो अब इसको
धोखा देने के लिये ऐसा करता हूँ । ( फूल तोड़ता हुआ अपने को सजाता है । )
बाले, बाले, वसन्तसेने, आओ ।
विट—अरे ! यह तो कामुक बन गया । हां, अब मैं निश्चिन्त हो गया ।
अब चलता हूँ । ( यह कह कर निकल गया । )
अन्वयः—( तुभ्यम् ), सुवर्णकम्, ददामि, प्रियम्, वदामि, सवेष्टनेन, शीर्षेण,
पतामि, तथापि, हे शुद्धदन्ति !, माम्, सेवकम्, न, इच्छसि, मनुष्याः, कष्टमयाः
( भवन्ति ) ॥ ३१ ॥
शब्दार्थ—( तुभ्यम्=तुम्हें, वसन्तसेना को ), सुवर्णकम्=सोना, ददामि=
देता हूँ, प्रियम्=प्रिय, वदामि=कह रहा हूँ, सवेष्टनेन=पगड़ी-सहित, शीर्षेण=