मृच्छकटिकम् (सटीक संस्कृत नाटक)
मृच्छकटिकम् (सटीक संस्कृत नाटक)
Mricchakatikam with Sanskrit-Hindi Commentary
महाराज शूद्रक / पं. जयशंकर लाल त्रिपाठी द्वारा
DevanagariSanskritpublished760 पृष्ठ
पृष्ठ 744, कुल 760 में से
संदर्भ में पढ़ेंपृष्ठ 744
६५६ मृच्छकटिकम्
| श्लोकाः | अङ्काः/श्लोकाः |
|---|---|
| किं कुलेनोपदिष्टेन शीलमेवात्र कारणम् । | ६ ७ |
| भवन्ति सुतरां स्फीताः सुक्षेत्रे कण्टकिद्रुमाः ॥ | ८ २६ |
| कूष्माण्डी गोमयलिप्तवृन्ता शाकं च शुष्कं तलितं खलु मांसम् ।<br>भक्तं च हैमन्तिकरात्रिसिद्धं लीनायां च वेलायां न खलु भवति पूति ॥ | १ ५१ |
| क्रोधः कुपुरुषस्येव स्वगात्रेष्वेव सीदति ॥ | १ ५५ |
| गणयन्ति न शीतोष्णं रमणाभिमुखाः स्त्रियः ॥ | ५ १६ |
| गुणेषु यत्नः पुरुषेण कार्यो न किञ्चिदप्राप्यतमं गुणानाम् ।<br>गुणप्रकर्षाड्डुडुपेन शम्भोरलङ्घ्यमुल्लङ्घितमुत्तमाङ्गम् ॥ | ४ २३ |
| गुणेष्वेव हि कर्तव्यः प्रयत्नः पुरुषैः सदा ।<br>गुणयुक्तो दरिद्रोऽपि नेश्वरैरगुणैः समः ॥ | ४ २२ |
| चारित्रेण विहीन आढ्योऽपि च दुर्गंतो भवति ॥ | १ ४३ |
| छिद्रेष्वनर्था बहुलीभवन्ति ॥ | ६ २६ |
| जलं कूलावपातेन प्रसन्नं कलुषायते । | ९ २४ |
| तपसा मनसा वाग्भिः पूजिताः बलिकर्मभिः ।<br>तुष्यन्ति शमिनां नित्यं देवताः किं विचारितैः ॥ | १ १६ |
| त्यजति तं किल जयश्रीर्जहति च मित्राणि बन्धुवर्गश्च ।<br>भवति च सदोपहास्यो यः खलु शरणागतं त्यजति ॥ | ६ १८ |
| दारिद्र्यात् पुरुषस्य बान्धवजनो वाक्ये न संतिष्ठते,<br>सुस्निग्धा विमुखीभवन्ति सुहृदः स्फारीभवन्त्यापदः ।<br>सत्वं ह्रासमुपैति शीलशशिनः कान्तिः परिम्लायते,<br>पापं कर्म च यत् परैरपि कृतं तत्तस्य संभाव्यते ॥ | १ ३६ |
| दारिद्र्यात् ह्रियमेति ह्रीपरिगतः प्रभ्रश्यते तेजस ,<br>निस्तेजाः परिभूयते परिभवान्निर्वेदमपद्यते ।<br>निर्विण्णः शुचमेति शोकपिहितो बुद्ध्या परित्यज्यते<br>निबुद्धिः क्षयमेत्यहो निधनता सर्वापदामस्पदम् ॥ | १ १४ |
| दारिद्र्यान्मरणाद् वा मरणं मम रोचते न दारिद्र्यम् ।<br>अल्पक्लेशं मरणं दारिद्र्यमनन्तकं दुःखम् ॥ | १ ११ |
| द्वयमिदमतीव लोके प्रियं नराणां सुहृच्च वनिता च ॥ | ४ २५ |
| दैवी च सिद्धरपि लङ्घयितुं न शक्या । | ६ २ |
| धनैर्वियुक्तस्य नरस्य लोके किं जीवितेनादित एव तावत् । | ५ ४० |
| न पर्वताग्रे नलिनी प्ररोहति न गर्दभा वाजिधुरं वहन्ति । | ४ १७ |