मुद्राराक्षसम् (सटीक संस्कृत नाटक)
Mudrarakshasam Natakam with Hindi Commentary
महाकवि विशाखदत्त द्वारा
पृष्ठ 267, कुल 488 में से
संदर्भ में पढ़ें| १८० | मुद्राराक्षसम् |
|---|
तम् । इस श्लोक में स्वभावोक्ति नामक अलङ्कार है और स्रग्धरा छन्द है । इस छन्द का लक्षण १, १ मे देखिए ॥१०॥
कञ्चुकी—देव ! एवमेतत् ।
राजा—किमेतत् ?
कञ्चुकी—देव ! अत इदम्—।
राजा—आर्य ! स्फुटमभिधीयताम् ।
कञ्चुकी—देव ! प्रतिषिद्ध कौमुदीमहोत्सव ।
राजा—[सक्रोधम्] आ केन ?
कञ्चुकी—नात परमस्माभिर्देवो विज्ञापयितु शक्यते ।
राजा—न खल्वार्येण चाणक्येनापहृत प्रेक्षकाणामतिशयरमणीय-श्चक्षुषो विषय ?
कञ्चुकी—देव ! कोऽन्यो जीवितुकामो देवस्य शासनमतिवर्तेत ?
राजा—शोणोत्तरे ! उपवेष्टुमिच्छामि ।
प्रतीहारी—देव ! एदं सिहामणं । उपविसदु देवो । (देव ! एतत् सिंहासनम् । उपविशतु देव ।)
राजा—[ नाट्येनोपविश्य ] आर्य वैहीनरे ! आर्यचाणक्य द्रष्टुमिच्छामि ।
कञ्चुकी—यदाज्ञापयति देव । [इति निष्क्रान्त ]
[ तत प्रविशतपासनस्थ स्वभवनगत कोपानुविद्धा चिन्ता नाटयन् चाणक्य ।]
चाणक्य —[आत्मगतम्] कथ स्पर्धते मया सह दुरात्मा राक्षस-हतक ! कुत ?—
हिन्दी अनुवाद—कंचुकी—महाराज ! यह ऐसा (ही) है ।
राजा—यह क्या है ?
कंचुकी—महाराज ? इसलिए यह—
राजा—आर्य ! स्पष्ट बतलाइए ।