नलचम्पू / दमयन्ती-कथा (त्रिविक्रम भट्ट - विषमपदप्रकाश व्याख्या सहित सम्पूर्ण ७ उच्छ्वास)

१८० नलचम्पूः । तव सुभग रम्यदशया तयैव रक्तान्तनेत्रमण्डनया । चीनांशुकयुगलिकया क्रियतामङ्गे परिष्वङ्गः ॥ ४० ॥ अयं च । उज्ज्वलसुवर्णपदकस्तस्याः संदेशकथनदूत इव । रुचिरमणिकर्णपूरः श्रयतु श्रवणान्तिकं भवतः ॥ ४१ ॥ किंचान्यत् । आनन्ददायिनस्ते कुण्डिननगरे कदा भविष्यन्ति । त्वन्मुखकमलविलोलनागरिकानयनषट्पदा दिवसाः ॥ ४२ ॥ एवमाविर्भावितप्रश्रयमुज्ज्वलितानुरागमुँ¹दीरितादरमो²प्यायितप्रणय- मभिधाय स्थितवति किंनरे, नरेश्वरो दमयन्तीप्रहितप्राभृतानि स्वयमा- दरेण गृहीत्वा, 'सुन्दरक, तस्याः संदेश एवास्माकं कर्णपूरः, परिकरोऽयं मणिकर्णावतंसः । तस्याः सुगृहीतेन नाम्नैव वयं मुद्रिताः प्रपञ्चोऽय- मङ्गुलिमुद्रालंकारः । तदनुरागेणैव वयमाच्छादिताः पुनरुक्तमाच्छाद- नयुगलमपरं च युवां प्रेषयन्त्या तया किं न प्रहितमस्माकम्, किम- न्यत्त्वत्तोऽपि प्रियं प्राभृतं भविष्यतीति । तदेहि शिविरमनुसरामः' इत्यभिधाय बहु मानयं³न्किंनरमिथुनमतिचपलकपि⁴कुलान्दोलिततरुशि- खराग्रगलित⁵शिलास्फालनस्फुटत्फलरससुगन्धिना स्रवत्कुसुममकरन्द- द्रवार्द्रितपांसुपटलेन वर्त्मना निजावासमुदचलत् ॥ क ॥ उच्छलिते च पश्चिमाम्भोनिधिसलिलक्षालितपादपल्लवे वासार्थिनी- वास्तगिरिगह्वरं विशति वियद्वीथीपान्थे विवस्वति, क्रमेण तस्यां दिशि दिनकररथचक्रचङ्क्रमणचूर्णनोच्चलन्मन्दरगिरिगैरिकाधूलिपटलोल्लोल इवोह्लास संध्यारागः ॥ ख ॥ तवेति ॥ दशा वस्त्रान्तसूत्रमवस्था च । नेत्रं चित्रवस्त्रविशेषोऽक्षि च ॥४०॥ उज्ज्वलेति ॥ उज्ज्वलं सुवर्णं पदं यस्य । पक्षे उज्ज्वलान्यग्राम्याणि शोभ- नवर्णानि पदानि वचनानि यत्र ॥ ४१ ॥ एवमिति ॥ कर्णपूरोऽवतंसः कर्णयोः पूरणं च । मुद्रिता अपरस्त्रीनाम्नो दु- ष्करप्रवेशा कृता ॥ क ॥ उच्छलित इति ॥ पान्थो हि सलिलेन चरणौ प्रक्षाल्य वासागारं प्रविश- ति ॥ ख ॥ १ 'मुद्दीपितादर'. २ 'आप्यायितप्राण'. ३ 'मानयंश्च तत्किं'. ४ 'करा'. ५ 'गलि- ततलशिला'.