नलचम्पू / दमयन्ती-कथा (त्रिविक्रम भट्ट - विषमपदप्रकाश व्याख्या सहित सम्पूर्ण ७ उच्छ्वास)

द्वितीय उच्छ्वासः। ४५ यत्र च वहति नवविकासोल्लासिकिंजल्कलोभ्य- न्मधुकरकृतगीता नर्तयन्नब्जराजीः। वनकरिमदगन्धस्पर्धिसप्तच्छदाली- कुसुमजकणशारः शारदीनः समीरः ॥ १३ ॥ राजा तु तेन तस्याः सकलललितवनप्रदेशप्रकटनप्रियालापप्रप- ञ्चेन परितोषितः 'साधु भोः सारसिके सुभाषितमञ्जरि, साधु । गृहाण पारितोषिकम्' इत्यभिधाय सर्वाङ्गीणाभरणप्रदानेन प्रसन्ननानां तामकरोत् ॥ क ॥ ततश्च संचरच्चटुलभृङ्गविहंगवेगवेल्लद्द्रुकुलचम्पकचूतचन्दनमन्दरा- मन्दस्यन्दमानमकरन्दविन्दुसन्दोहाडम्बरिताकाण्डप्रावृषि, प्रलम्बता- म्बूलवल्लीवलयितनितम्बनिम्बकिम्बजम्बीरजम्बस्तम्बकदम्बके, कुसु- मितकरवीरवीरुधि कोरकितकरञ्जाञ्जननिकुञ्जशिञ्जानशुककपिज्जलॆ, जलदसमयनीरदनीलतमतमालतलताण्डवितशिखण्डिनि, मण्डलित- मदकलकलहंसोत्तंसकमलवापीमण्डिते, मञ्जरितसिन्दुवारसुन्दरामो- दनन्दिनि मन्दतरमारुतान्दोलनविलोलकङ्कोलकुट्मलफलनालिकेरक- वङ्गपूगपुंनागनाग़रङ्गरञ्जितविहङ्गे भृङ्गामुखनखरपक्षराजर्रितसर्जख- र्जूरमञ्जरीरजःपुञ्जपांसुलभुवि, भुवो भूषणायमाने, सर्वर्तुनिवासना- मनि वने विहर्तुमारभत ॥ ख ॥ तत्रे च व्यतिकरे प्रैलेयप्रचण्डपवनोल्लासिततनुतुहिनाचलगण्डशै- ललीलामाकलयन्तः, मन्दमरुत्तरङ्गिततनुतरशरदभ्रविभ्रमायमाणाः, वहतीति ॥ कुसुमजकणा मकरन्दल्वास्तैः शारः शवलः । शरदि भवानि शारदानि मुद्र्गादीनि विद्यन्ते येषां ते शारदिनः कृषीवलास्तेषामिनः स्वामी । तत्तत्सस्यसंप- त्तिहेतुत्वात् ॥ १३ ॥ ततश्चेति ॥ भृङ्गामुखनखरेत्यादौ भृङ्गो धूम्याटः पक्षी ॥ क ॥ तत्रचेति शकलोदितेति ॥ शकलः खण्डशशी हंससदृशो भवति । मन्द- रगिरिरेव परिक्षेपो मन्थाः ॥ ख ॥ १ 'ललितपल्लवित'. २ 'प्रदानप्रसन्नाननाम्'. ३ 'अनन्तरं चेतस्ततश्च संचरत्'; 'इतस्ततश्च संचरत्'. ४ 'वेल्लल्लकुचलसङ्कुल'. ५ 'निम्बजम्बीर'. ६ 'कलहंसमण्डलो- त्तंस'. ७ 'आन्दोलित'. ८ 'कक्कोलपनसकुट्मलफल'; 'फनसकुसुमकुट्मलफल'; 'कङ्कोलकट्फल'. ९ 'पुञ्ज'. १० 'नाम्नि'. ११ 'तत्र व्यतिकरे'. १२ 'प्रलयकालकरालप्र- चण्ड'.