नलचम्पू / दमयन्ती-कथा (त्रिविक्रम भट्ट - विषमपदप्रकाश व्याख्या सहित सम्पूर्ण ७ उच्छ्वास)

यहाँ पृष्ठ का पूर्ण देवनागरी पाठ पंक्तिबद्ध (line-by-line) रूप में प्रस्तुत है:

८० नलचम्पूः । अनन्तरमुत्तुङ्गकनककुम्भशोभास्पर्धिकुचमण्डलार्धवद्धोत्तरीयांशुक- परिकराः, संस्मरस्मितविकारकारिण्यः, दर्शितसीत्काराङ्गमैलनवि- न्यासाः, काश्चित्समुद्रवेल इव समकरोत्क्षिप्तमलकाः, काश्चित्तरुण- तरुमञ्जरीराजय इव भृङ्गारभरसुभ्रदेहाः, काश्चिदन्यायकारिण्य इव सभाजनोद्धूलनकराः, काश्चिन्मलयाचलभूमय इवोत्कृष्टगन्धधारि- तैलाः, काश्चिद्देवलोकवसतय इवं चामरधारिण्यः, काश्चित्पुरंदरपुरं- ध्रिका इव सविभ्रमकङ्कतिकोपान्तेनाकेशप्रसादनमाचरन्त्यः, काश्चि- द्विन्ध्द्याटव्य इव दर्शितविविधपादपालिकाः, काश्चिद्राघवसेना इव कृतप्रहस्तमलनाः, काश्चिद्व्याकरणवृत्तय इव बाहुलतां संवाहयन्त्यः, मज्जननियुक्ताः कामिन्यो राजानं स्नपयामासुः ॥ क ॥ किं बहुना । तास्तास्तं स्नपयामासुरङ्गनाः कुम्भव्वारिणा । एत्य याः स्युः प्रसन्नेन द्युलोकात्कं भवारिणा ॥ २० ॥ रजनीकरा गन्धकारकास्तैः कान्ते । नभस्तु वरो दीप्तिमान् सूर्याभावान्धो रजनी- करः शशी तेन कान्तम् ॥ १९ ॥ अनन्तरमिति ॥ परिकरमाबध्येति जघने पटीवेष्टिं कृत्वा कामिन्यो राजान- मन्नपयन् । समेनाविषमेण करेणोत्क्षिप्तसामलकानि यकाभिः । आमलकचूर्णं हि स्नानीयम् । भृङ्गारः कनकालुका । भाजनं पात्रम् । तत्रोद्धूलनं चूर्णविशेषः । तेन सह करः पाणिर्यासाम् । सभाजनोद्धूलनपाठे तूद्धलनमुद्वर्तनम् । उत्कृष्टानि उद्गतानि गन्धधारीणि तैलानि याभिः । चामरं प्रकीर्णकम् । विशिष्टो भ्रमश्चलनं तेन सह या कङ्कतिका केशमार्जनी तस्या उपान्तेनास्र्मन्तात्केशानां विरलीकरणमाचरन्त्यः । पालिः पर्यायावसरः । यदजयः—'पालिः कर्णलतायां स्यात्प्रदेशे पङ्क्तिच्छिद्ययोः । दृष्टस्मन्नङ्क्रियामश्रौ पर्यायावसरे क्रमे' । ततश्च दर्शिता विविधा पादपालिः पाद- मर्दनावसरो याभिः । कृतं प्रकर्षेण हस्तमलनं याभिः । बाहुलतामिति बाहुलंतवे- ति । पक्षे मकरैः सह उत्क्षिप्तममलं कं जलं याभिः । भृङ्गाणामार आगमनं तस्साग्रो भरः । तथा अवाच्यवचनैः सभाजनस्योद्धूलनं मालिन्यं कुर्वन्ति । उद्धू- लनपाठे तु सभाजनादुद्धूलनमपसरणम् । उत्कृष्टगन्धधारिता एला ओषधिविशेषो याभिः । च पृथक् । अमरा देवाः । सविभ्रमं सविलासं कं सुखं यत्र । कतिको- पान्ते कियत्कोपविगमे नाकेशस्य दिवसपतेः प्रसादनं कुर्वन्ति । कतीति पुरंध्रिका- विशेषणं वा । दर्शिता विविधाः पादपानामालयो याभिः । प्रहस्तो रावणप्रतिहार- स्तस्य मलनमभिभवः । बाहुलता बाहुलकम् ॥ क ॥ ता इति ॥ भवस्य संसारस्यारिः शिवस्तेन । प्रसन्नेन हेतुना । द्युलोकात्स्व- १. 'संस्मेर'. २ 'दर्शितससीत्का'. ३ 'तरो'. ४ 'तरुणमञ्जरी'.