निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

हिन्दी निरुक्त ( २६७ ) १० अ० १ पा० ८ खंड लोक या मुख्य स्थान द्युलोक है, भिन्न २ लोक उनके कर्माधि- कार को लेकर ही बताए हैं ॥ ७ ॥ ( खं० ८ ) निरु०-“जराबोध तद्विविड्ढि विशे विशेयज्ञि- याय। स्तोमं रुद्राय दृशीकम्॥”[ऋ०सं० १, २, २३, ५] ( सा० सं० छ० आ० १, १, २, ५) ॥ ‘जरा’ स्तुतिः । जरतेः स्तुतिकर्मणः । तां बोध तया बोधयितः ! इति वा । तद् विविड्ढि तत् कुरु मनुष्यस्य मनुष्यस्य यजनाय स्तोमं रुद्राय दर्शनीयम् ॥ ‘इन्द्रः’ इरां दृणाति-इति वा । इरां ददाति- इति वा । इरां दधाति-इति वा । इरां दारयते-इति वा । इन्दवे द्रवति- इति वा । इन्दौ रमते-इति वा । इन्धे भूतानि-इति वा । “ तद्यदेनं प्राणैः समैन्धं स्तदिन्द्रस्येन्द्रत्वम् इति विज्ञायते ” इदं करणाद्-इति-आग्रायणः । इदं दर्शनाद्-इति औपमन्यवः ।