निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)
Niruktam of Maharshi Yaska with Nighantu and Hindi Commentary
महर्षि यास्क मुनि द्वारा
पृष्ठ 1163, कुल 1282 में से
संदर्भ में पढ़ेंहिन्दी निरुक्त ( ४०० ) ११ अ० १पा० ९खं० “तस्य०” उस (विश्वानर की यह ऋचा है ॥८॥ ( खं० ९ ) निरु०- “प्र वो महे मन्दमानायान्धसोऽर्चा विश्वानराय विश्वाभुवे । इन्द्रस्य यस्य सुमहं सहो महि श्रवो नृम्णञ्च रोदसी सपर्थतः ॥” [ऋ० सं० ८, १, ९,१] ॥(य० वा० सं० ३३,३५]॥ प्रार्चत यूयं स्तुति महते 'अन्धसः' अन्नस्य दात्रे 'मन्दमानाय' मोदमानाय स्तूयमानाय शब्दाय- मानाय- इति वा विश्वानराय सर्व विभूताय इन्द्रस्य यस्य प्रीतौ सुमहद् बलं महच्च श्रवणीयं यशोनृम्णं च बलं नृनतं द्यावापृथिव्यौ वः परिचरत- इति कम्- अन्यं मध्यमाद्- एवम् अवक्ष्यत् । तस्य एषा अपरा भवति ॥९॥ अर्थः-“प्रवोमहे०” इस ऋचा का वैकुण्ठ ऋषि है। जगती छन्द और महाव्रत में विनियोग है ॥ (हे स्तोतारः !) हे स्तुति करने वालो '(यूयम्) तुम 'महे' (महते) बड़े 'मन्दमानाय' (मोदमानाय) हर्ष करते हुये (स्तू- यमानाय) अथवा स्तुति किये जाते हुये ( शब्दायमानाय इति वा) अथवा शब्द (गर्जना) करते हुये 'अन्धसः' (अन्नस्य) (दात्रे) अन्न के देने वाले 'विश्वाभुवे' (सर्व विभूताय) सब