निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

हिन्दी निरुक्त (४११) ११ अ० २ पा० ४ खं० [खं० ४] निरु० "विष्ट्वी शमी तरणित्वेन वाघतो मर्त्तासः सन्तो अमृतत्वमानशुः । सौधन्वना ऋभवसूर- चक्षमः संवत्सरे समपृच्यन्त धीतिभिः ॥" (ऋ० सं० १, ७, ३०, ४) ॥ कृत्वा कर्माणि क्षिप्रत्वेन वोढारो मेधाविनो वा मर्त्तासःसन्तःअमृतत्वम् आनशिरे, सौधन्वनाः ऋभवः सूरख्याना वा, सूरप्रज्ञा वा,संवत्सरे सम- पृच्यन्त धीतिभिः कर्मभिः ॥ ऋभुः'विभ्वा,वाजः,-इति सुधन्वनः आङ्गिरस- स्य त्रयः पुत्रा बभूवुः, तेषां प्रथमोत्तमाभ्यां बहु- वत् निगमा भवन्ति,न मध्यमेन। तदेतदृक्भोश्च बहुवचनेन चमसस्य च संस्तवेन बहूनि दशतयीषु सूक्तानि भवन्ति । आदित्यरश्मयः अपि ऋभवः उच्यन्ते । "अगोह्यस्य यदसस्तना गृहे तदद्येदमृभवो नानुगच्छथ ।” [ऋ० सं० २, ३, ६, १] ॥ 'अगोह्यः'आदित्यः । आगूहनीयः । तस्य यद् अस्वपथ गृहे यावत् तत्र भवथ न तावद् इह भवथ इति ॥