निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

यमः । अत्रा नो विश्पतिः पिता पुराणाँ अनु वेनति ॥” ( ऋ०सं० ८,७,२३,१ ) यस्मिन् वृक्षे सुपलाशे स्थाने वृतक्षये । अपि वा उपमार्थे स्याद्-वृक्ष इव सुपलाशे-इति । ‘वृक्षः’ व्रश्चनात् । ‘पलाशं’ पलाशनात् । देवैः संगच्छते यमः, रश्मिभिः आदित्यः । तत्र नः सर्वस्य पाता वा, पालयिता वा, पुराणान् अनुकामयेत । ‘अज एकपाद्’ अजनः एकः पादः । एकेन पादेन पाति-इतिवा । एकेन पादेन पिबति इति वा । एकः अस्य पादः इतिवा । “ एकं पादं नोत्खिदति ” इत्यपि निगमो - भवति । तस्य एष निपातो भवति वैश्वदेव्याम् ऋचि ॥ १० ( २९ ) ॥ अर्थः— “यस्मिन् वृक्षे” इस ऋचा का यामायन (यम का पुत्र ) कुमार ऋषि है । ‘यस्मिन्’ जिस‘सुपलाशे(सुष्ठु पराशीर्णमले = दीप्तिमति) सुन्दरमल रहित या प्रकाशमान ‘वृक्षे’ ( आदित्यमण्डले )