भारतकोश
निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

Niruktam of Maharshi Yaska with Nighantu and Hindi Commentary

महर्षि यास्क मुनि द्वारा

DevanagariHindipublished1,282 पृष्ठ

पृष्ठ 518, कुल 1282 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 518

हिन्दी निरुक्त ( १०० ) ५ अध्याय

संख्याशब्दअर्थ [ तत्व ] अवगमनिगमः
८वनुष्यतिवनुष्यति हन्तिकर्मा । अन-वगतसंस्कारो भवति ।वनुष्याम वनुष्यतः । दीर्घप्रयुज्य मतियो वनुष्यति ।
९तरुष्यतिएवं-कर्मा । (हन्तिकर्मा)इन्द्रेण युजा तरुषेमवृत्रम् ।
१०मन्दनाःमन्दतेः स्तुतिकर्मणः ।पुरुप्रियो मन्दतु धामभिः कविः ।<br>समन्दना उदियर्त्ति प्रजावतीः ।
११ग्राह नःग्राहंसि इव । ग्राहना इव भवति । सम्बोधनानवगतम् ।अन्येन सदाहनो याहि तूयम् ।
१२नदःऋषिनंदी भवति । नदतेः स्तुतिकर्मणः ।
१३सोमोऽदब्धःअश्नोतेः इत्येवमेके । जि-यति निगमः पूर्वः । चरति निगम उत्तरः, इत्येके। संविद्यति नियमा इति शाक-पूणिः ।न यस्य द्यावापृथिवी न धन्व.....सोमो अदब्धः । अनूपे गोमान् गोभिरक्षाः सोमोऽदग्धा-भिरक्षाः ।
१४श्वात्रम्क्षिप्रनाम । आशुअतनं भवति ।सपतत्रोत्त्वरं श्वात्रजगद्ध्यच्छक्षाअग्निरक्षो उजातवेदाः