निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

रिच्यते तत् ऋजीषम्,-अपार्जितं भवति, तेन ऋ- जीषी सोमः ॥ अथापि ऐन्द्रो निगमो भवति-“ऋजीषी वज्री” ( ऋ० सं० ४, २, ११, ४ ) इति । हर्योः अस्य स भागः, धानाश्च इति ॥ 'धानाः' भ्राष्ट्रे हिता भवन्ति । फलेहिता भवन्ति इति वा । “बब्धां ते हरी धाना उप ऋजीषं जिघ्रताम् ॥” इत्यपि निगमो भवति । आदिना अभ्यासेन उपहितेनउपधामादत्ते । बभस्तिः अत्तिकर्मा । सोमः सर्वाणि अतसानि वनानि । न अर्वाक्-इन्द्रं प्रतिमानानि दम्भ्नुवन्ति यैः (ये) एनं प्रतिमिमते न-एनं तानि दम्भ्नुवन्ति, अर्वागेव एनमप्राप्य विनश्यन्ति-इति ॥ इन्द्रप्रधाना-इत्येके नैघण्टुकं सोमकर्म उभयप्र- धाना इत्यपरम् ॥ 'रमशा' शु अश्नुते इतिवा । श्माश्नुते इतिवा ॥ “अवरमशा रुधद्द्वाः ।” (ऋ० सं० ८, ५, २६, १) । अवारुधत् रमशा वाः-इति ॥ ८ ( १२ ) ॥ इति पञ्चमाध्यायस्य द्वितीयः पादः समाप्तः॥ ५, २ ॥