निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

हिन्दी निरुक्त ( १६६ ) ५ अ० ३ पा० ३ खं० सतमः अञ्जानं ततन्वत् सतं सूर्येण प्रज्ञानवत् चकार ॥ 'वाजपस्त्यं' वाजपतनम् । “सनेम वाजपस्त्यम् ” (ऋ०सं० ७, ४, २४, ६) इत्यपि निगमो भवति ॥ ‘वाजगन्ध्यम्’ गध्यत्युत्तरपदम् । “अश्याम वाजगन्ध्यम्” (ऋ०सं० ७,४,२४,६) इत्यपि निगमो भवति ॥ 'गध्यं' गृह्णातेः । “ऋज्रावाजं न गध्यंयुयूपन् ” (ऋ०सं० ३, ५, १९, १) इत्यपि निगमो भवति ॥ गध्यति र्मिश्रीभावकर्मा । “आगधिता परिगधिता” (ऋ० सं० २, १, ११, ६) इत्यपि निगमो भवति ॥ 'कौरयाणः' क्रुतयानः । “पाकस्थामा कौरयाणः” (ऋ०सं० ५,७,२९,१) इत्यपि निगमो भवति ॥ 'तौरयाणः' तूर्णयानः । “सतौरयाण उपयाहि यज्ञं मरुद्भि रिन्द्र सखिभिः सजोषा ” [ ऋ० सं० ] २२