निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

हिन्दी निरुक्त ( २१६ ) ६ अध्याय ७२ सुशिप्रः सुशिप्रश्चेतेन व्याख्यातम् । शिग्रे हनू । नासिके वा । "वाजे सुशिप्रगोमति" ७३ रंशु । रंशु रमणीयेषु रमणात् । "सचित्रैश्चिकितिले रंशुभासा" ७४ द्विबर्हाः। द्वयोः स्थानयोः परिवृढो मध्यमे च स्थाने उत्तमे च । "उतद्विबर्हा अस्मिनः सहोभिः" ७५ अक्रः । आक्रमणात् । "अक्रो न बभ्रिः समिथे महीनाम्" ७६ उराशः । उरु कुर्वाणः । "दूत ईयसे प्रदिव उराशः" ७७ स्तियांनाम् स्तिया आपो भवन्ति । स्त्यायनात् । "वृषा सिन्धूनां वृषभः स्त्यानाम्" ७८ स्तिपाः । (अपः) स्तिपापालनः । उपस्थित्यान् पालयति इति वा । "स न स्तिपा उतभवातन्पाः" ७६ जबारु । जवमानरोहि । जरमाणारोहि । गरमा- णरोहि इति वा । "ऋगू रूप अरूपितं जबाहु" ८० जरूथम् । गरुधं । युशतेः । "जरूथं हन्याविरथै पुरन्धिम्" ८१ कुलिशः । इति वज्रनाम । कूलशातनो भवति । "स्कन्धां सीवकुलिशेना विवृक्णाहिः शयत उपपृक् पृथिव्याः" ८२ तुञ्जे । तुञ्जते दानकर्मणः । "तुञ्जे तुञ्जे य उत्तरे" ८३ वर्हुगा । परिवर्हणा । "वह्च्छुष्का प्रसुतौ वर्हणाकृतः" ८४ ततनुष्टिः । (तितनिषुः ) "यो अस्मैमत्रं सध- ० व्यापापञ्चक्तस्ततनुष्टि-