निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)
निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)
Niruktam of Maharshi Yaska with Nighantu and Hindi Commentary
महर्षि यास्क मुनि द्वारा
DevanagariHindipublished1,282 पृष्ठ
पृष्ठ 635, कुल 1282 में से
संदर्भ में पढ़ेंपृष्ठ 635
यहाँ प्रस्तुत पृष्ठ का लिप्यन्तरण (transcription) दिया जा रहा है:
हिन्दी निरुक्त ( २३० ) ६ अध्याय
| संख्या | शब्द | अर्थ ( तत्व ) अवगम | निगम । |
|---|---|---|---|
| ८५ | कुलीकिशः | कुलाविशलयः ( मेघः ) | महति तनूशूने मघवा कवा सखः ।" "न्याविध्यत्कुलीकिशस्य दृहा" |
| ८६ | कियेधाः | कियद्धा धृतित्वा । क्रममाणावा धृतित्वा । ( मेघः ) | "अस्माद्दु ०० वृत्राय वज्रमीशानः कियेधाः" |
| ८७ | भृमिः | भ्राम्यतेः । ( अग्निः ) | "भृमिरस्युच्छिन्नप्रत्येनाम्" |
| ८८ | विषिपतः | विप्ताप्तः । ( सर्वतो यः प्राप्तः ) | "पारं नो अस्य विषिपतस्य पर्षण्" |
| ८९ | तुरीपम् | तूर्णपि । ( उदकम् ) | "तन्नस्तुरोपमद्भुतम्" |
| ९० | रास्पिनः | रास्पी रपतेर्वा । रसतेर्वा । | "रास्पिनस्यायोः" |
| ९१ | ऋञ्जतिः | प्रसाधनकर्मा । | "ऋञ्जतेऋज्रां व्युष्टिषु" |
| ९२ | ऋञ्जनीती | (ऋजुनयनोवा । ऋजुप्रसजो वा) (वरुणाः) | "ऋञ्जनीती नो वरुणः |
| 'ऋजुः' इत्यपि अस्य (ऋञ्जतेः) भवति | |||
| ९३ | प्रतङ्कम् | प्राप्तवत् । | "हरी इन्द्र प्रतङ्कम् अभिश्वर" |
| ९४ | हिनोत | प्रहिणुत | "हिनोता नो अध्वरं देवयज्या हिनोत ब्रह्मणस्पतये धमानाम्" |
| ९५ | चोष्कूयमाणः | दद्दत्-इत्यर्थः । | "चोष्कूयमाण इन्द्र भूरिवामम्" |