निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

हिन्दी निरुक्त (२५३) ६ अ० २ पा० ३ खं० (खं० ३) [निघ०-] अस्मे ॥२६॥ पाथः ॥३०॥ सवीमनि ॥३१॥ सप्रथाः ॥३२॥ विदथा- नि ॥३३॥ (निरु-) “अस्मे ते बन्धुः” वयम्-इत्यर्थः । “अस्मे यातं नासत्या सजोषाः” (ऋ०सं० १,८, १९, ६) अस्मान्-इत्यर्थः । “अस्मे समानेभिर्वृषभ पौंस्येभिः” (ऋ०सं०२,३, २५, २,) अस्माभिः-इत्यर्थः ॥ “अस्मे प्रयन्धि मघवन्नृजीषिन्” (ऋ०सं०३,२, २०, ५) अस्मभ्यम्-इत्यर्थः । “अस्मे आराच्चिद् द्वेषः सनुतर्युयोतु” (ऋ०सं० ४, ७, ३२, ३) अस्मत् इत्यर्थः । “उर्व इव पप्रथे कामो अस्मे” (ऋ०सं० ३,२,४,४) अस्माकम्-इत्यर्थः । “अस्मे धत्त वसवो वसूनि” अस्मासु-इत्यर्थः । ‘पाथः’ अन्तरिक्षम् । पथा व्याख्यातम् । “श्येनो न दीयन्नन्वेति पाथः” (ऋ० सं० ५, ५, ५, ५) इत्यपि निगमो भवति ।