वेदों की प्राचीनता एवं काल-निर्णय / ओरायन (लोकमान्य बाल गंगाधर तिलक - खगोलीय वैदिक शोध)

114 THE ARCTIC HOME IN THE VEDAS. त्रि॒ꣳ­शत्स्वसा॑र॒ उप॑ यन्ति॒ निष्कृ॒तꣳ समा॒नं के॒तुं प्र॑तिमुञ्च॑मानाः । ऋ॒तूंस्त॑न्वते क॒वय॑: प्रजान॒तीर्मध्ये॑छन्दसः॒ परि॑ यन्ति भास्व॑तीः ॥ ६ ॥ ज्योति॑ष्मती॒ प्रति॑ मुञ्चते॒ नभो॒ रात्री॑ दे॒वी सूर्य॑स्य व्र॒तानि॑ । वि प॑श्यन्ति प॒शवो॒ जाय॑माना॒ नाना॑रूपा मा॒तुरस्या उपस्थे॑ ॥ ७ ॥ एका॑ष्टका तप॑सा तप्य॑माना ज॒ज्ञान॒ गर्भं॑ महि॒मान॒मिन्द्र॑म् । तेन॒ दस्यू॒न् व्य॑सहन्त दे॒वा हन्ताऽसु॑राणामभवच्छची॑भिः ॥ ८ ॥ अना॑नुजामनु॒जां माम॑कर्त स॒त्यं वद॒न्त्यन्वि॑च्छ ए॒तत् । भू॒यासं॑मस्य सु॒मतौ यथा॑ यू॒यमन्या वो॑ अ॒न्यामति॒ मा प्र युं॑क्त ॥ ९ ॥ अभू॒न्मम॑ सु॒मतौ वि॒श्ववे॑दा॒ आष्ट॒ प्रति॑ष्ठामवि॒दद्धि गा॒धम् । भू॒यासं॑मस्य सु॒मतौ यथा॑ यू॒यमन्या वो॑ अ॒न्यामति॒ मा प्र युं॑क्त ॥ १० ॥ पञ्च॒ व्यु॑ष्टी॒रनु॒ पञ्च॒ दोहा॒ गां प॑ञ्चना॒म्नीमृतवो॒ऽनु पञ्च॑ । पञ्च॒ दिश॑: पञ्चद॒शेन॑ कॢ॒प्ताः समा॒नमू॒र्ध्नीर॒भि लो॒कमेक॑म् ॥ ११ ॥ ऋ॒तस्य॒ गर्भ॑: प्रथ॒मा व्यु॑षु॒ष्यपामेका॑ महि॒मानं॑ बिभर्ति । सूर्य॑स्यैका॒ चर॑ति॒ निष्कृ॒तेषु॑ घ॒र्मस्यैका॑ सवि॒तैकां नि य॑च्छति ॥ १२ ॥ या प्र॑थ॒मा व्यौच्छ॒त् सा धे॒नुर॑भवद्य॒मे सा न॑: पय॑स्वती धुक्ष्वोत्त॑रामुत्त॒राꣳ समा॑म् ॥ १३ ॥ शु॒क्रर्ष॑भा॒ नभ॑सा॒ ज्योति॑षा॒ऽऽगा॒द् विश्व॑रूपा श॒बली॑र॒ग्निके॑तुः । समा॒नमर्थं॑ स्वप॒स्यमा॑ना बिभ्र॑ती ज॒राम॑जर उ॒ष आगा॑: ॥ १४ ॥ VERSE 8.—This verse is also found in the Atharva. Veda (III, 10 12); but the reading of the second half is as follows:— तेन॑ दे॒वा व्य॑षहन्त॒ शत्रू॒न् हन्ता दस्यू॑नामभवच्छची॒पति॑: । VERSE 11,—Compare A. V. VIII. 9,15. For समा॒नमू॒र्ध्नी: A. V. reads ता एकमूर्ध्नी: । The rest is the same in both. VERSE 13,—Compare A. V. III, 10, 1. For या प्रथमा व्यौच्छत् A. V. reads प्रथमा ह व्युवास । And for धुक्ष्व A. V. has दुहाम् । Com- pare also Ṛig. IV, 57, 7, where the second line is found as in A. V.