माटी कहै कुम्हार सूं (कबीर साखी एवं संत दृष्टान्त)

पापो मरणतोऽपि! मी काय करू? या पातकातून मी निसटणार कसा ना, कारण मला सर्व माहिती पण मी फार पूर्वी एका ग्रंथकाराकडून एका साधू व संतांची जी माहिती वाचली ती फार विचित्र होती! साधूचा हा धर्म असतो की तो माणसाला पाप व संकट या दोहोंतून ही तारील व संकटा या जगातील नसून त्या परलोकीच्या जरी तो संकटात पडून ही पाप तर करतोच करतो ना, कारण तो तसे करीत असता जर तो त्यात पडला तर तो पापाच्या या पापातून मुक्त कसा होऊ शकतो असा विचार करून जेव्हा एखादा साधू या जगात येतो, तेव्हा तो स्वतः या संकटात पडून त्या पाप्यास त्या पापातून सोडवितो. आणि म्हणूनच साधूविषयी जे काही म्हटले जाते ते सर्व काही खोटे नाहीं! या विचाराने मला त्या साधूचा विचार आला की तो मला पापमुक्त करू शकत नाही म्हणून मी त्याच्या जवळ गेलो नाही. मी त्या साधूला पूर्वी पाहिले होते पण मी त्याच्याकडे गेलो नाही. कारण एका साध्या पापी माणसाला साधू सोडवू शकतो, पण माझ्यासारख्या पापी माणसाला सोडवू शकत नाही! कारण हा विचार असा आहे की, एका पापी माणसाला सोडविण्याकरिता त्या साधूला स्वतः पापी व्हावे लागते! जर पापी व्हावे लागले तर तो साधू कसा? जर साधू झाला नाही, तर तो मला सोडवू शकत नाही. या अशा विचाराने मी स्वतःच पापी होण्याचे पत्करले व त्याचा परिणाम असा झाला की, त्या पापातून मुक्त होण्याचा मार्ग मी शोधू लागलो! या विचाराने मला असे वाटले की या पापाचे प्रायश्चित्त तरी काय असावे? जर मी स्वतः मेलों--तर मला या जगातील सर्व दुःखापासून सुटका होईल! पण जर मी आत्महत्या केली--तर माझे नाव मला कधी पुसून टाकता येणार नाही आणि तो पापाचा डाग तसाच राहील! त्यापेक्षा असे केले तर बरे होईल की मी स्वतःच एका न्यायाधीशापुढे जाऊन उभे राहावे आणि सर्व हकीकत त्याला सांगावी आणि त्याला सांगावे की तू मला फाशीची शिक्षा दे. यामुळे माझे नाव तरी पुसले जाईल आणि मला शांती मिळेल! असा विचार करून मी स्वतः न्यायालयात जाण्याचे ठरविले! पण मी न्यायालयात गेलो नाही कारण जर मी न्यायालयात गेलो तर लोक मला हसतील आणि म्हणतील की हा मेला--हा खुनी आहे आणि तो लोकांचे तोंड पाहाण्यास समर्थ नसल्यामुळे न्यायालयात आला आहे. शेवटी मी शांत बसून विचार केला की आपण स्वतः न्यायालयात न जाता, आपण असे काही करावे, ज्यामुळे पोलिसांना माझी खरी हकीकत कळेल आणि ते मला पकडतील! या एका उपायाने मला बरे वाटले आणि मी या उपायाचा अवलंब केला. असा विचार करून मी शांत बसलो. तोच मला समोरून एक लहान मुलगा येताना दिसला. त्याला पाहून माझ्या मनातील पापी विचार जागा झाला. मी त्याला पकडून विचारले की, तू कोठे चालला आहेस? त्याने सांगितले की, मी घरी चाललो आहे. मी म्हटले, "तू घरी का जातोस?" त्याने सांगितले, "माझी आई वाट पाहात आहे म्हणून मी घरी चाललो आहे." यावर मी त्याला म्हटले, "तू घरी जाऊ नकोस--माझ्याबरोबर चल." त्या मुलाने नकार दिला, पण मी त्याला सोडले नाही. शेवटी त्या मुलाने मला शिवी दिली आणि जोराने ओरडू लागला. त्याबरोबर मी त्याचा गळा आवळला आणि तो जागीच ठार झाला! नंतर मी त्या मुलाच्या प्रेताची विल्हेवाट लावली. याप्रमाणे मी दुसरा खून केला आणि नंतर मला पश्चात्ताप झाला. आता मला वाटू लागले की, आपण या जगात राहण्यास योग्य नाही. मी आता मरणारच! मला आता कोणीही सोडवू शकत नाही. मी स्वतःच स्वतःला मारून घेतो आणि या जगातील सर्व पापातून मुक्त होतो! शेवटी मी असा निश्चय केला की, आपण विष खाऊन मरून जावे! याप्रमाणे मी विष खाल्ले पण त्या विषाचा माझ्या शरीरावर काहीच परिणाम झाला नाही! आता मला काय करावे ते सुचेना! मी घरात गेलो, दार लावून घेतले आणि विचार करू लागलो की, आपण आता काय करावे? विचार करता करता मला झोप लागली. सकाळी उठून पाहतो तो दारावर कोणीतरी थाप मारीत असल्याचे ऐकू आले. मी दार उघडले आणि पाहतो तो पोलिस दारात उभे होते! पोलिसांनी मला अटक केली आणि मी सुटकेचा निःश्वास सोडला. मला फाशीची शिक्षा झाली आणि मी आता मरणार! मला फाशीची शिक्षा झाल्याचे ऐकून, ती तरुणी ओरडली आणि म्हणाली, देवा, हे काय झाले? तो तरुण पुढे म्हणाला, "बाई, शांत राहा, घाबरू नका. तुम्ही आता सुखरूप आहात. त्या दुष्टाला योग्य ती शिक्षा झाली आहे. चला, आपण आपल्या घरी जाऊ."