पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

भाषाटीकासमेतम् । ( १०३ )

जिस प्रकार सूक्ष्मबीजोंके अंकुर यत्नोसे रक्षितहुए समयपर फल देते हैं इसी प्रकार सुरक्षित लोकभी ॥ २४६ ॥ हिरण्यधान्यरत्नानि यानानि विविधानि च । तथान्यदपि यत्किञ्चित्प्रजाभ्यः स्यान्महीपतेः ॥ २४७ ॥ सुवर्ण, धान्य, रत्न, विविध यान तथा औरभी जो कुछ है वह सब राजाको प्रजासे ही प्राप्त होताहै ॥ २४७ ॥ लोकानुग्रहकर्त्तारः प्रवर्द्धन्ते नरेश्वराः । लोकानां संक्षयाच्चैव क्षयं यान्ति न संशयः ॥ २४८ ॥" लोकोपर अनुग्रह करनेवाले राजा वृद्धिको प्राप्त होतेहैं और लोकके क्षय करनेसे नाश होजातेहैं इसमे सन्देह नही ॥ २४८ ॥" अथ तेषां तद्वचनमाकर्ण्य भासुरक आह-“अहो ! सत्यम- भिहितं भवद्भिः परं यदि ममोपविष्टस्यात्र नित्यमेव नैकः श्वापदः समागमिष्यति तन्नूनं सर्वानपि भक्षयिष्यामि” । अथ ते तथैव प्रतिज्ञाय निर्वृतिभाजः तत्रैव वने निर्भयाः प- र्यटन्ति । एकश्च प्रतिदिनं क्रमेण याति । वृद्धो वा वैराग्ययुक्तो वा, शोकग्रस्तो वा, पुत्रकलत्रनाशभीतो वा, तेषां मध्यात्तस्य भोजनार्थ मध्याह्नसमये उपतिष्ठते । अथ कदा- चित् जातिक्रमाच्छशकस्य अवसरः समायातः । स समस्त- मृगैः प्रेरितोऽनिच्छन्नपि मन्दं मन्दं गत्वा तस्य वधोपायं चिन्तयन् वेलातिक्रमं कृत्वा व्याकुलितहृदयो यावद्गच्छति तावद् मार्गे गच्छता कूपः संदृष्टः । यावत्कूपोपरि याति तावत्कूपमध्ये आत्मनः प्रतिबिम्बं ददर्श । दृष्ट्वा च तेन हृदये चिन्तितं । “यद्भव्य उपायोऽस्ति, अहं भासुरकं प्रकोप्य स्वबुद्ध्या अस्मिन् कूपे पातयिष्यामि” । अथासौ दिन- शेषे भासुरकसमीपं प्राप्तः । सिंहोऽपि वेलातिक्रमेण क्षुत्क्षा- मकण्ठः कोपाविष्टः सृक्किणी परिलेलिहन् व्यचिन्तयत् । “अहो ! प्रातराहाराय निःसत्त्वं वनं मया कर्त्तव्यम्” । एवं चिन्तयतस्तस्य शशको मन्दं मन्दं गत्वा प्रणम्य