पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( ६७ )

शयानं चेदासीन आसीनं चेत्तिष्ठंस्तिष्ठन्तं
चेदभिक्रामन्नभिक्रामन्तं चेदभिधावन् । २६

चेत्—यदि शयानं—स्वपन्तं ब्रह्मचारिणं गुरुराह्वयति, तदा आसीनः—उपविष्टः सन् ब्रह्मचारी प्रतिवचनं दद्यात् । आसीनम्—उपविष्टं चेत्—यदि आह्वयति, तदा तिष्ठन्—उत्थितः सन्, तिष्ठन्तम्—उत्थितं चेत्, ब्रह्मचारिणं गुरुराह्वयति तदा, अभिक्रामन्—गुरुमभिमुखं गच्छन्, अभिक्रामन्तम्—आभिमुख्यमागच्छन्तं चेत् ब्रह्मचारिणं गुरुराह्वयति तदा स ब्रह्मचारी अभिमुखं धावन् सन् प्रतिशृणुयात् ।

स एवं वर्त्तमानोऽमुत्राद्य वसत्यमुत्राद्य वसतीति । ३०

स—ब्रह्मचारी, एवम्—उक्तप्रकारेण, वर्त्तमानः—ब्रह्मचर्ये तिष्ठन् अद्य—इहाद्य वर्त्तमानः सन् अमुत्र—स्वर्गे वसति—वर्त्तते । अत्र द्विरुक्तिः स्तुत्यर्था ।

तस्य स्नातकस्य कीर्त्तिर्भवति । ३१

तस्य—ब्रह्मचारिणः, स्नातकस्य—समावृत्तस्य, कीर्त्तिः—यशः, लोके ख्यातिः भवति इति यथोक्तधर्मानुष्ठातुः ब्रह्मचारिणः फलकथनम् ।

त्रयः स्नातका भवन्ति विद्यास्नातको
व्रतस्नातको विद्याव्रतस्नातक इति । ३२

त्रयः—त्रिप्रकाराः, स्नातकाः भवन्ति । यथा, एको—विद्यास्नातकः, अपरो व्रतस्नातकः, अन्यो विद्याव्रतस्नातकश्चेति ।

समाप्य वेदमसमाप्य व्रतं यः समावर्त्तते सविद्यास्नातकः । ३४

वेदं—वेदस्य मन्त्रब्राह्मणात्मिकां शाखां समाप्य—पाठतः अर्थतश्च अवसानं नीत्वा, व्रतं—ब्रह्मचर्य्यकालम् असमाप्य यः ब्रह्मचारी समावर्त्तते—स्नात्वा स्वगृहाभिमुखेन आवर्तते स विद्यास्नातको भवति ।

समाप्य व्रतमसमाप्य वेदं यः समावर्त्तते स व्रतस्नातकः । ३४

व्रतं—द्वादशवार्षिकादिरूपं व्रतं समाप्य वेदं—वेदस्य एकां शाखाम्