पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( १०५ )

परिधास्ये इत्यर्थः ।

अथोत्तरीयम्—

यशसा मा द्यावापृथिवी यशसेन्द्राबृहस्पती ।
यशो भगश्च माविदद् यशो मा प्रतिपद्यताम् इति । १६

अथ—वस्त्रपरिधानान्तरम्, उत्तरीयम्—उत्तरासङ्गम्, आच्छादयीत “यशसा मा” इत्यादिना मन्त्रेण ।

मन्त्रार्थः ( प्रजापतिः अनुष्टुप् बृहस्पतिः उत्तरीयाभिमन्त्रणे )—
मा—मां यजमानं, द्यावापृथिवी—द्यावापृथिव्यौ आकाशपृथिव्यौ यशसा—कीर्त्या, आच्छादयताम् । तथा इन्द्राबृहस्पती अपि यशसा आच्छादयताम् । यशः, भगः—भाग्यं च मा—माम्, अविदत्—प्राप्नोतु । यशः मा—मां प्रतिपद्यताम्—आगच्छतु ।

एकं चेत् पूर्वस्योत्तरवर्गेण प्रच्छादयीत । १७

एकं चेत्—द्वितीयं वस्त्रं नास्ति चेत् पूर्वस्य—परिधानीयस्य वस्त्रस्य, उत्तरवर्गेण—उत्तरभागेन प्रच्छादयीत—उत्तरीयकार्यं विदध्यात् ।

सुमनसः प्रतिगृह्णाति—

या आहरज्जमदग्निः श्रद्धायै मेधायै कामायेन्द्रियाय ।
ता अहं प्रतिगृह्णामि यशसा च भगेन च । १८

सुमनसः—पुष्पाणि प्रतिगृह्णाति—स्वीकरोति “या आहरत् इत्यादिना मन्त्रेण ।

मन्त्रार्थः (भरद्वाजः अनुष्टुप्, सुमनसो देवताः पुष्पादाने)—
जमदग्निः याः—सुमनसः, श्रद्धाद्यर्थम्, आहरत्—आददे, ताः—सुमनसः अहं, यशसा—कीर्त्या, भगेन—ऐश्वर्येण च सह, प्रतिगृह्णामि—स्वीकरोमि । श्रद्धा—धर्मादरः आस्तिक्यबुद्धिरित्यर्थः । मेधा—धारण-शक्तिः, कामः—अभिलाषपूर्तिः ।

अथावबध्नीते—

यद् यशोऽप्सरसामिन्द्रश्चकार विपुलं पृथु ।
तेन संग्रथिता सुमनस आबध्नामि यशो मयीति । १९