पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( १०८ )

स्नातस्य यमान् वक्ष्यामः । १

स्नातस्य—ब्रह्मचर्यात् समावृत्तस्य स्नातकस्य द्विजातेः यमान्—व्रतानि, वक्ष्यामः।

कामादितरः । २

इतरः—शूद्रः, कामात्—इच्छया, अस्नातकोऽपि यमेषु अधिकारी भवति।

नृत्यगीतवादित्राणि न कुर्यान्न च गच्छेत् । ३

नृत्यं च गीतं च वादित्रं च—नृत्यगीतवादित्राणि तानि, स्वयं न कुर्यात्, अन्येन कृतान्यपि दर्शनार्थं श्रवणार्थं वा न गच्छेत्। चकारः करोतिगच्छतिक्रिययोः समुच्चयार्थः।

कामं तु गीतं गायति—
दैव गीते वा रमते इति श्रुतेर्ह्यपरम् । ४

गाने प्रतिप्रसवमाह—तु—विरोधे। कामम्—इच्छया, स्वयं गीतं गानं करोति। वा—पक्षान्तरे, गीते—अन्यैः क्रियमाणे वा रमते, इति श्रुतेः—श्रुतिवचनात्। अपरं—न परम् अपरम्। परं—नृत्यादि न कुर्यात्, तेषु नृत्यादिषु न प्रतिप्रसवः केवलं गीते इत्यर्थः।

क्षेमे नक्तं ग्रामान्तरं न गच्छेत् । ५

क्षेमे—अनापदि। नक्तं—रात्रौ। अन्यत् स्पष्टम्।

न च धावेत् । ६

अत्रापि अनापदि इति द्रष्टव्यम्।

उदपानावेक्षण-वृक्षारोहण-फलप्रपतन सन्धिसर्पण-
विवृतस्नान-विषमलङ्घन-शुक्तवदन-सन्ध्यादित्यप्रेक्षण-
भैक्षणानि न कुर्यात् । ७

उदपानावेक्षणम्—उदपानं कूपः, तस्य अवेक्षणम्—अवलोकनम्, उपरि स्थित्वा अधोमुखीभूय कूपगर्भदर्शनमित्यर्थः। वृक्षारोहण—