पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( १११ )

वधात्—घातात् त्रायते इति वधत्रः, सर्वेषां—मनुष्यपश्वादीनां, मित्रमिव स्यात् ! "मैत्रो ब्राह्मण उच्यते इत्यपि मनुः २-८७ ।

इति पारस्करगृह्यसूत्रव्याख्यायां मार्गदर्शिन्यां द्वितीयकाण्डे सप्तमी कण्डिका ॥

---

तिस्रो रात्रीर्व्रतं चरेत् । १

स्नातकः समावर्त्तनकर्मप्रभृति तिस्रः—त्रिसंख्याः, रात्रीः—निशाः, त्रीणि अहोरात्राणि इति यावत्, व्रतं वक्ष्यमाणं मांसवर्जनादिरूपं चरेत्—अनुतिष्ठेत् ।

अमाꣳसाश्यमृण्मयपायी । २

मांसमश्नातीत्येवंशीलो मांसाशी, तद्विपरीतः अमांसाशी अमृण्मयपायी—मृण्मयेन मृत्पात्रेण पिवतीति मृण्मयपायी स्यात् ।

स्त्रीशूद्रशवकृष्णशकुनिशुनां चादर्शनमसम्भाषा च तैः । ३

स्त्री—नारी, शूद्रः—चतुर्थवर्णः, शवः—मृतशरीरं, कृष्णशकुनिः—काकः, श्वा—कुर्कुरः, एतेषाम् अदर्शनम्—अवलोकनाभावः, तैः स्त्र्यादिभिः सह असम्भाषा—न सम्भाषा, असम्भाषा कथोपकथनाभावः ।

शवशूद्रसूतिकान्नानि च नाद्यात् । ४

शवः—मृतशरीरम् । लक्षणया मृतकुलम् । तत्र अशौचमध्ये ज्ञातिभिर्यद् अद्यते तदन्नं, तथा शूद्रान्नं सूतिकान्नं—जनननिमित्ताशौचवतः कुलस्य अन्नं च नाद्यात् ।

मूत्रपुरीषे ष्ठीवनं चातपे न कुर्यात् । ५

मूत्रं च पुरीषं च ते द्वे, तथा ष्ठीवनं—थूत्कृत्य मुखात् लालानिःस्रावम् आतपे—घर्मे न कुर्यात् ।

सूर्याच्चात्मानं नान्तर्दधीत । ६

सूर्यात् आत्मानं—स्वशरीरं, नान्तर्दधीत—अन्तर्हितं न कुर्यात् ।