पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( ११५ )

पूर्वी वा गृहपतिः, तस्मादु स्वादिष्ठं गृहपतिः पूर्वोतिथिभ्योऽश्नीयादिति श्रुतेः । १५

वा—पक्षान्तरे, गृहपतिः, पूर्वः पत्न्याः पूर्वम् अश्नीयात् । अत्र श्रुतिप्रमाणमुपन्यस्यति "तस्मात्—स्वात् अन्नात् गृहपतिः स्वादिष्टं—यत् स्वादु इष्टं च तदन्नम् अतिथिभ्यः भोजितेभ्यः अर्थात् अतिथिभोजनानन्तरं पूर्वं पत्न्याः "पूर्वः अश्नीयात्" इति श्रुतेः ।

अहरहः स्वाहा कुर्यादन्नाभावे केनचिदाकाष्ठाद्देवेभ्यः पितृभ्यो मनुष्येभ्यश्चोदपात्रात् । १६

अहरहः—प्रतिदिनं, स्वाहा कुर्यात्—देवेभ्यः अन्नं जुहुयात् । अन्नाभावे केनचित् द्रव्येण आकाष्ठात्—काष्ठपर्यन्तेन अपि होमं कुर्यादिति भावः । तथा पितृभ्यः स्वधा कुर्यात् अन्नेन, तदभावे, ओदपात्रात्—उदकपात्रपर्यन्तेन, एवं मनुष्येभ्यः हन्तकारम् अन्नाभावे उदकपात्रपर्यन्तेन दद्यात् ।

इति पारस्करगृह्यसूत्रव्याख्यायां मार्गदर्शिन्यां द्वितीयकाण्डे नवमी कण्डिका ॥

—४०४—

( उपाकर्म )

अथातोऽध्यायोपाकर्म । १

अथ पञ्चमहायज्ञकथनानन्तरम्, अध्यायस्य—अध्ययनस्य अधीयत इति अध्याय इति व्युत्पत्त्या वेदस्य इति यावत्, तस्य उपाकर्म—उपाकरणम् उपक्रमः प्रारम्भः व्याख्यास्यते इति शेषः । अत्र साग्निकस्य अध्यापनप्रवृत्तस्य एव अधिकार इति हरिहरः ।

ओषधीनां प्रादुर्भावे श्रवणेन श्रावण्यां पौर्णमास्यां श्रावणस्य पञ्चमीं हस्तेन वा । २

उपाकर्मकालमाह— ओषधीनाम्— अपामार्गादीनां, प्रादुर्भावे—