पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( १६३ )

इति पात्रैकवचनसामर्थ्यात् एकस्मिन् एव पात्रे क्षीरोदके एकीकृत्य स्थापयेयुरिति हरिहरः। जलं क्षीरञ्च पात्रद्वये पृथक् पृथक् आकाशे स्थापनीयं "प्रेतात्र स्नाहीत्युदकं स्थाप्य पिव चेदमिति क्षीरमिति विज्ञानेश्वरः। (३-१७)

त्रिरात्रं शावमाशौचम्। २८

प्रेतस्य—पुत्रादीनां, शावं—शवसम्बन्धि, आशौचम्—अशौचमेवाशौचम् अशुद्धिः, त्रिरात्रं—त्रीणि अहोरात्राणि। अत्र "कालाध्वनोरत्यन्तसंयोगे" (पा.सू. २-३-५) द्वितीया। तेन अशौचमिदम् अङ्गास्पृश्यतालक्षणं सन्ततमशुचित्वम्।

दशरात्रमित्येके। २९

एके—आचार्याः शावाशौचम् अङ्गाशौचं वा दशरात्रं—दश अहोरात्राणि मन्यन्ते। एके त्रिरात्रम्, एके दशरात्रम् एतच्च व्यवस्थितं वृत्तिस्वाध्यायापेक्षया इति कर्कादयः। अशौचमिदम् अङ्गास्पृश्यत्वलक्षणं मतभेदेन दर्शितम् अथवा समानोदकसपिण्डभेदेन अशौचभेदो दर्शित इति मन्मतम्।

न स्वाध्यायमधीयीरन्। ३०

येषां यावदशौचं तन्मध्ये ते स्वाध्यायं—वेदं न अधीयीरन्—न पठेयुः, न वा पाठयेयुः।

नित्यानि निवर्त्तेरन् वैतानवर्जम्। ३१

नियतनिमित्तोपाधौ चोदितं कर्म नित्यम्, तानि नित्यानि—आवश्यकानि सन्ध्यावन्दनादीनि, निवर्त्तेरन्—अधिकाराभावात् न प्रवर्त्तेरन्। वैतानवर्जं—वितानः—आहवनीयगार्हपत्यदक्षिणाग्नीनां विस्तारः, तत्र वह्नौ साध्यं कर्म अग्निहोत्रादि वैतानं, तद् वर्जयित्वा अन्यत् कर्म निवर्त्तते। मन्वर्थमुक्तावल्यान्तु—"नित्यानि विनिवर्त्तन्ते इति पाठः (५-८४)। श्राद्धदीपे तु नित्यानि विनिवर्त्तेरन्" इति पाठः।