पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( १६४ )

शालाग्नौ चैके । ३२

शालाग्निः—आवसथ्याग्निः। तत्र शालाग्नौ साध्यानि सायं प्रातर्होमस्थालीपाकादीनि कर्माणि, तानि वर्जयित्वा नित्यानि निवर्त्तेरन्। न भवेयुरित्येके आचार्याः मन्यन्ते।

अन्य एतानि कुर्युः । ३३

एतानि—शालाग्निसाध्यकर्माणि अशौचे स्वयं न कुर्यात् किन्तु अन्ये—असगोत्राः, कुर्युः—सम्पादयेयुः। तथाह कात्यायनः—

सूतके मृतके चैव स्मार्त्तं कर्म निवर्त्तते।
पिण्डयज्ञं चरुं होममसगोत्रेण कारयेत्।
वैतानिकं स्वयं कुर्यात्तत्त्यागो न प्राशस्यते॥ इति

प्रेतस्पर्शिनो ग्रामं न प्रविशेयुरानक्षत्रदर्शनात् । ३४

प्रेतस्पर्शिनः—प्रेतस्पर्शः विद्यते येषां ते, शवदाहकाः सपिण्डा असपिण्डा वा, आ नक्षत्रदर्शनात्—नक्षत्राणां दर्शनं नक्षत्रदर्शनं तस्मात् आ—अवधेः, नक्षत्रदर्शनपर्यन्तमित्यर्थः। ग्रामं न प्रविशेयुः—न गच्छेयुः।

रात्रौ चेदादित्यस्य । ३५

चेत्—यदि, रात्रौ—निशि प्रेतस्पर्शः, तदा आदित्यस्य—सूर्यस्य दर्शनात् प्राक् ग्रामं न प्रविशेयुः।

प्रवेशनादि समानमितरैः । ३६

तेषां प्रेतस्पर्शिनामसपिण्डानामपि प्रवेशनादि—प्रवेशनमादौ यस्य निम्बपत्रदशनादेः कर्मणस्तत् प्रवेशनादि कर्म, इतरैः सपिण्डैः सह समानं—तुल्यं भवति।

पक्षं द्वौ वा अशौचम् । ३७

"त्रिरात्रं शावमाशौचम्" त्यादिना ब्राह्मणाशौचमभिधाय सम्प्रति वर्णान्तराणामशौचं दर्शयति पक्षमित्यादिना। पक्षं—पञ्चदश अहोरात्राणि वैश्यस्य अशौचं भवति। द्वौ—द्वौ पक्षौ, त्रिशदहोरात्राणि