पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( १६६ )

प्रोषितश्चेत् प्रेयाच्छ्रवणप्रभृति कृतोदकाः कालशेषमासीरन् । ४३

प्रोषितः—प्रवासं गतः, चेत्—यदि, प्रेयात्—म्रियते तदा पुत्रादयः श्रवणप्रभृति— तन्मरणश्रवणकालमारभ्य, कृतोदकाः—कृतं दत्तमुक्तविधिना उदकं यैस्ते कृतोदकाः, तथाभूताः सन्तः कालशेषम्—अशौचसमयसमाप्तिं यावत् आसीरन्—अशौचधर्मेण वर्त्तेरन्।

अतीतश्चेदेकरात्रं त्रिरात्रं वा । ४४

चेत्—यदि अशौचकालः अतीत:—अतिक्रान्तः भवति तदनन्तरं प्रोषितस्य मृतिवार्त्ता लब्धा तर्हि एकरात्रमशौचं त्रिरात्रं वा। अयं विकल्पः अवस्थाविशेषेण अधिकारविशेषेण वा वोद्धव्यः।

अथ कामोदकान्यृत्विक्श्वशुरसखि- सम्बन्धिमातुलभागिनेयानाम् । ४५

नैयमिकोदकदानाद्युक्त्वा सम्प्रति काम्यमुदकदानाद्युच्यते, अथेत्यादिना । अथ शब्दः समुच्चये । ऋत्विजः—याजकाः श्वशुरौ—भार्यायाः पितरौ, सखायः — मित्राणि, सम्बन्धिनः — वैवाह्याः प्रोक्तसम्बन्धबाह्याः मातृष्वसृपितृष्वसृपुत्रप्रभृतयः । मातुलाः—मातृभ्रातरः, भागिनेयाः—भगिनीपुत्राः, तेषां कामोदकानि— कामेन इच्छया उदकानि उदकदानादीनि प्रवेशनान्तानि कर्माणि एव भवन्ति नाशौचम् ।

प्रत्तानाञ्च । ४६

प्रत्तानां— प्रदत्तानामपि भगिनीपितृष्वसृमातृष्वस्रादीनां इच्छया उदकदानादि कर्त्तव्यम् । चकारात् ऊढाभिरपि भगिन्यादिभिः भ्रात्रादीनामुदकदानादि इच्छया कर्त्तव्यं नाशौचमिति ।

एकादश्यामयुग्मान् ब्राह्मणान् भोजयित्वा मांसवत् । ४७

एकादश्याम्— एकादशे अहनि पुत्रादिः कर्त्ता, अयुग्मान्—त्रिप्रभृतीन् ब्राह्मणान् मांसवत्— मांसेन सहितं यथा स्यात् तथा, भोजयित्वा—भोजनं कारयित्वा श्राद्धं कुर्यादिति सूत्रशेषः ।