पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( १६६ )

भोज्यद्रव्यं भोजनपर्याप्तम्, उदकुम्भं — जलपूर्णघटञ्च दद्यात् — प्रयच्छेत् ।

पिण्डमप्येके निपुणन्ति । ५४

एके आचार्याः अहरहः न केवलं सोदकमन्नदानम्, अपितु अहरहः पिण्डदानमपीच्छन्ति । अत्र पिण्डशब्दे एकवचनदर्शनात् प्रत्यहमेकोद्दिष्टमिच्छन्ति इति गम्यते । साग्नेः पार्वणविधाननियमात् तत्पक्षे एकोद्दिष्टाचारणम् आचार्यस्य नैव सम्मतमिति भावः ।

इति पारस्करगृह्यसूत्रव्याख्यायां मार्गदर्शिन्यां तृतीयकाण्डे दशमी कण्डिका ॥

— ४०४ —

( अर्घ्यपशुनिरूपणम् )

पशुश्चेदाप्लाव्याऽगामग्रेणाग्नीन् परीत्य पलाशशाखां निहन्ति । १

चेत् — यदि, पशुः — स्मार्त्तः अर्घ्यपशुः क्रियते तदा तम् — अगां — गोपशुवर्जं छागादिम्, आप्लाव्य — स्नापयित्वा, अग्रेण — पुरस्तात्, अग्नीन् — गार्हपत्यादीन् वा, आवसथ्याग्निमेकं वा, परीत्य — प्रादक्षिण्येन परिक्रम्य, पलाशशाखां — पलाशस्य — ब्रह्मवृक्षस्य शाखां निहन्ति — निखनति । अगामित्युक्त्या गोपशोराप्लावनं नास्ति । चेत् पदात् आचार्यस्य पशौ नात्यन्तमाग्रहः ।

परिव्ययणोपाकरणनियोजन-प्रोक्षणान्यावृता कुर्याद् यच्चान्यत् । २

परिव्ययणं — त्रिगुणरशनया निखातपलाशशाखाया वेष्टनम्, उपाकरणं — तृणेन पशोः स्पर्शनम्, नियोजनं — द्विगुणरशनया शृङ्गयोर्बद्धस्य पशोः पलाशशाखायां बन्धनम्, प्रोक्षणं — प्रोक्षणीभिरद्भिः पशोरासेचनम्, एतानि परिव्ययणोपाकरणनियोजनप्रोक्षणानि कर्माणि, यच्च अन्यत् — पशुसंस्कारकं पशुसम्मञ्जनपर्यग्निकरणादिकं तदपि आवृता — पशुप्रकरणविहितया मन्त्रवर्जितया इतिकर्त्तव्यतया कुर्यात् —