पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( २०७ )

यद् ब्रवीमि—वदामि, तत्सत्यं—यथार्थमस्तु । त्वं—सभेशः, द्य—अद्य, मत्—मत्तः, अधरः—नीचः, स्व—भव अर्थात् मदधीनो भव । अथवा त्वं मत्तः अधरः सन् तां द्रोहकारिणीं वाचं स्वयमेव द्यस्व—अवखण्डय ।

एतदेव वशीकरणम् । ७

एतत्—“तां ते वाच”मित्यादिना अभिमन्त्रणम् एव वशीकरणम्— अत्रशस्तं वशीकरणसाधनम् ।

इति पारस्करगृह्यसूत्रव्याख्यायां मार्गदर्शिन्यां तृतीयकाण्डे त्रयोदशी कण्डिका ॥

—808—

( रथारोहणम् ) अथातो रथारोहणम् । १

अथ—इदानीं कार्यार्थं जिगमिषोः—द्विजस्य यतः यानारोहणम- पेक्षितमतो रथारोहणमुच्यते ।

युंक्तेति रथं सम्प्रेष्य युक्त इत्युक्ते “सा विराडित्येत्य चक्रे अभिमृशति । २

स्वामी सारथि, रथं—यानं युक्त इति सम्प्रेष्य—आदिश्य, रथः युक्तः इति सारथिना उक्ते—कथिते सति “सा विराट्” इत्यनेन मन्त्रेण रथसमीपम्, एत्य—आगत्य, चक्रे—रथाङ्गे, अभिमृशति—स्पृशति । “सा विराडि”ति रथसमीपमागमनमन्त्रः ।

रथन्तरमसीति दक्षिणम् । ३

“रथन्तरमसी”ति मन्त्रेण दक्षिणं चक्रमभिमृशति ।

बृहदसीत्युत्तरम् । ४

“बृहदसि” इति मन्त्रेण उत्तरं चक्रमभिमृशति ।

वामदेव्यमसीति कूबरीम् । ५

‘वामदेव्यमसि’ इति मन्त्रेण कूबरीम् ईषादण्डम् अभिमृशति ।