पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( २१८ )

ब्रह्मणः—वेदस्य कोशः—समूहः असि । पुनश्च सूनिः—सम्भजनीयं समं जीवनं वा असि । तथा शान्तिः—अनिष्टस्य शमनमसि । अनिराकरणम्—अविस्मरणम् असि—भव । मे—मम, ब्रह्मकोशं—हृदयं, विश—प्रविश । सर्वेषां वेदानां हृदयमेकायनमिति श्रुतेः । त्वां—त्वां वेदपुरुषं, वाचा——गिरा, अपिदधामि—च्छादयामि । आवृत्तिरादरार्था दार्ढ्यार्था वा ।

स्वरकरणकण्ठ्योरसदन्त्यौष्ठ्यग्रहणधारणोच्चारणशक्तिर्मयि भवतु । आप्यायन्तु मेऽङ्गानि वाक् प्राणश्चक्षुःश्रोत्रं यशो बलम् ॥ २ ग

स्वराः— उदात्तानुदात्तस्वरिताः, करणानि— शब्दाभिव्यक्तेः साधनानि उरःकण्ठशिरोजिह्वामूलदन्तनासिकोष्ठतालूनि अष्टौ, कण्ठ्याः— कण्ठे भवाः अवर्णहकारकवर्गविसर्गाः, औरसाः—उरसि भवाः, हकार-सहिताः वर्गपञ्चमान्तस्थाः, दन्त्याः—दन्तेषु भवाः । लृ वर्णतवर्गसकाराः, ओष्ठ्याः—ओष्ठयोः भवाः, उवर्णपवर्गोपध्मानीयाः, एतेषां ग्रहणम्— उपादानं, धारणं—स्थिरीकरणम्, उच्चारणं—प्रयोगः, एतेषु कर्मसु मयि शक्तिः—सामर्थ्यं, भवतु—अस्तु । मे—मम, अङ्गानि—गात्राणि, आप्यायन्तु—वर्द्धन्ताम्, तथा वाक्—वाक्शक्तिः, प्राणः—जीवनशक्तिः, घ्राणेन्द्रियं वा, चक्षुः—दर्शनेन्द्रियं, श्रोत्रं—श्रवणेन्द्रियं, यशः—कीर्त्तिः, बलं—शारीरं सामर्थ्यं च, एतानि अपि आप्यायन्तु ।

यन्मे श्रुतमधीतं तन्मे मनसि तिष्ठतु तिष्ठतु । २

( इतिश्रीपारस्कराचार्यकृतं कातीयगृह्यसूत्रं समाप्तम् । )

मे—मया, यत् श्रुतम्—ऋगादि, यच्च अधीतं—मीमांसादि