पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( ४ )

सव्ये पाणौ कृत्वा, समिधोऽभ्याधाय—उत्तिष्ठन् समिधः वह्नौ प्रक्षिप्य, पर्युक्ष्य—सपवित्रेण प्रोक्षणीयुदकेन दक्षिणचुलुकेन गृहीतेन ईशानादि उदगपवर्गम् अग्निं परिषिच्य, जुहुयात्—आधारादीन् होमान् कुर्यात् ।

तत्र संस्रवपात्रं प्रणीताग्न्योर्मध्ये स्थापयेत् (१) प्रजापतये स्वाहा इदं प्रजापतये न मम । (२) इन्द्राय स्वाहा इदमिन्द्राय न मम, इत्याहुतिद्वयम् आधारः । आधारे प्रजापतिहोमः स्वाहाकारपर्य्यन्त उपांशुः (१) अग्नये स्वाहा, (२) सोमाय स्वाहा इत्याहुतिद्वयम् आज्यभागहोमः ।

एष एव विधिर्यत्र क्वचिद्धोमः । १-१-५

एषः परिसमूहनादिपर्युक्षणान्तः, विधिः एव—न मन्त्राः, यत्र क्वचित्—लौकिके स्मार्त्ते वा अग्नौ, होमः तत्र वेदितव्यः । इति पारस्करगृह्यसूत्रव्याख्यायां मार्गदर्शिन्यां प्रथमकाण्डे प्रथमाकण्डिका ।

---

आवसथ्याधानं दारकाले । १-२-१

अवसथः—गृहं, तत्र भवः आवसथ्यः—गृह्याग्निः, तस्य आधानं स्थापनं दारकाले—विवाहकाले चतुर्थीकर्मानन्तरं कुर्यात् । एतन्मतेन वैवाहिकः अग्निः न गृह्याग्निः, आवसथ्याधानं दारकाले इत्यादिना अग्न्याधानस्य पृथगुक्तत्वात् । चतुर्थीकर्मणः प्राक् पत्न्याः भार्यात्वस्य अनुपपत्तेः । आधानस्य कालविकल्पमाह—

दायाद्यकाल एकेषाम् । १-२-२

एकेषाम् आचार्य्याणां मते दायाद्यकाले—भ्रातॄणां पितृधन-विभागकाले आवसथ्याधानं विधेयम् । अविभक्ते हि पितृधने सर्वेषां