पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( ८ )

मन्त्रार्थः— (गौत्तम ऋषिः गायत्रीछन्दः, गातुविदोदेवा देवताः आज्याहोमे विनियोगः) हे गातुविदः यज्ञवेत्तारः देवाः अग्नेः ! अग्नि-सम्बन्धि यत् वषट्कृतं—हुतं कर्मणा-विधिना अत्यरीरिचम्—अधिकं कृतवानस्मि तत् भवतां प्रसादात् अयासि—अव्याहतम् अस्तु । ततः ब्रह्मान्वारब्धः भूः स्वाहा, भुवः स्वाहा, स्वः स्वाहा, त्वन्नोअग्ने, अयाश्चाग्ने, येतेशतम्, उदुत्तमं तथा प्रजापतये स्वाहा इति नवाहुतीः आज्येन जुहुयात् ।

बर्हिर्हुत्वाप्राश्नाति । १-२-१२

ततः बर्हिः—परिस्तरणकुशान् हुत्वा—वन्हौ प्रदीष्य हुतशेषं संस्रवं प्राश्नाति । अत्रहुतशेषप्राशनस्य कर्माङ्गत्वेन विहितत्वात् अकरणे कर्मवैगुण्यात् प्राशनं विधेयम् । तस्मात् अनेन प्राशनेन परवर्त्तिवैश्व-देवादिकर्मसु अधिकारहानिः न भवति । अयं बर्हिहोमः विधानवलात् अग्न्याधाने एव भवति नान्यत्र कर्मसु ।

ततो ब्राह्मणभोजनम् । १-२-१३

ततः—समाप्ते कर्मणि ब्राह्मणभोजनं—ब्राह्मणस्य ब्राह्मणयोः ब्राह्मणानां वा भोजनं यथाशक्ति दद्यात् । आरणेयपक्षे अरणि-निर्माणादि विधानं ग्रन्थान्तरादवलोकनीयम् ।

इति पारस्करगृह्यसूत्रव्याख्यायां मार्गदर्शिन्यां प्रथमकाण्डे द्वितीया-कण्डिका ॥

---

षडर्घ्या भवन्ति । १-३-१

षट्—आचार्यादयः षट्पुरुषाः, अर्घ्याः-अर्हार्हाः, मधुपर्कयोग्याः भवन्ति । ते के इत्यपेक्षायाम—