पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( १३ )

मन्त्रार्थः—(परमेष्ठी, बृहती, वरुणः, आचमने) हे वरुण ! मा-मां यजमानं, यशसा आगन्-संयोजय । तथा वर्चसा—तेजसा, संसृज—संयुक्तं कुरु । पुनश्च तं—त्वद्भक्तं मा—मां प्रजानां—पुत्रपौत्रादीनां प्रियं कुरु, पशूनां-गवाश्वादीनाम्, अधिपतिं कुरु, तथा तनूनां—देहावयवानाम्, अरिष्टि—नीरोगतां कुरु ।

मित्रस्य त्वा इति मधुपर्कं प्रतीक्षते । १-३-१७

ततः अन्यपुरुषेण त्रिवारमुक्तं यजमानहस्तगतं मधुपर्कम् अर्च्चनीयः प्रतीक्षते—पश्यति, मित्रस्येति मन्त्रेण । संपूर्णमन्त्रः—"मित्रस्य त्वा चक्षुषा प्रतीक्षे"।

देवस्य त्वेति प्रतिगृह्णाति । १-३-१८

ततः यजमानदत्तं मधुपर्कं प्रतिगृह्णाति अर्च्चनीयः—देवस्यत्वेतिमन्त्रेण । मन्त्रो-यथा—"देवस्य त्वा सवितुः प्रसवेऽश्विनोर्बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्यां प्रतिगृह्णामि", इति प्रतिगृह्णाति ।

सव्ये पाणौ कृत्वा दक्षिणस्यानामिकया त्रिः प्रयौति "नमः श्यावास्वायान्नशने यत्त आविद्धं तत्ते निष्कृन्तामि इति १-३-१९

मधुपर्कं सव्ये पाणौ—वामहस्ते, कृत्वा दक्षिणस्य—दक्षिणहस्तस्य अनामिकया उपकनिष्ठिकया अङ्गुल्या, त्रिः—त्रिवारं, प्रयौति—आलोडयति नमः श्यावेतिमन्त्रेण ।

मन्त्रार्थः—(प्रजापतिः, यजुः, सविता, निरुक्षणे)—हे अग्ने ! श्यावास्वाय — कपिशमुखाय ते तव अन्नशने — अन्नाशने अदनीये मधुपर्के यत् अनुपयोगि द्रव्यम्, आविद्धं - संश्लिष्टं, तत् ते—तुभ्यं त्वदर्थं, निष्कृन्तामि—अपनयामि ।