पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( २४ )

(३) (प्रजापतिः त्रिष्टुप् कुमारी समीक्षणे)—हे कन्ये ! सोमः-तव प्रथमपतिः त्वां गन्धर्वाय अददत्—अददात्, गन्धर्वश्च अग्नये-तृतीयवराय अददत्—दत्तवान् । अथो—अनन्तरम् अग्निः मह्यं-चतुर्थवराय इमां—कन्यां त्वां, न केवलं त्वाम् अपितु रयिं—धनं पुत्रांश्च अदात्—दत्तवान् ।

(४) (प्रजापतिः त्रिष्टुप् कुमारी समीक्षणे) हे कन्ये ! सा-सर्वलोकप्रसिद्धा पूषा शिवतमां—कल्याणगुणसंपन्नां त्वां, मां प्रति ऐरय—प्रेरयतु । सा त्वम् च उशती—कामयमाना, नः—अस्मान् प्रति ऊरू—ऊरुद्वयं विहर प्रसारय । उशन्तः—कामयमाना वयं यस्यां शेप॑—जननेन्द्रियं प्रहराम । यस्यां—त्वयि च बहवः कामाः—अभिलाषाः धर्मपुत्ररतिसुखरूपाः, निविष्टैच—निवेशिताः ।

इति पारस्करगृह्यसूत्रव्याख्यायां मार्गदर्शिन्यां प्रथमकाण्डे चतुर्थी कण्डिका ।

---

प्रदक्षिणमग्निं पर्याणीयैके । १-५-१

एके—एके आचार्याः परि—परितः प्रदक्षिणं यथा—स्यात्तथा आनीय, अर्थात् अग्नेः प्रदक्षिणं कारयित्वा वासः—परिधानं समञ्जनं समीक्षणं च मन्यन्ते । एके न मन्यन्ते । अतो विकल्पः ।

पश्चादग्नेस्तेजनीं कटं वा दक्षिणपादेन प्रवृत्त्योपविशति १-५-२

समीक्षणानन्तरं वरः अग्निं प्रदक्षिणीकृत्य, अग्नेः पश्चात्—पश्चिमभागे तेजनीं—तृणपूलिकां, कटं—तृणमयं संस्तरं वा दक्षिणपादेन प्रवृत्त्य—आक्रम्य उपविशति प्राङ्मुखः सन् सवधूकः, उभयोर्वरकन्ययोः संस्कार्यत्वात् ।