पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( ३५ )

त्रिः परिणीतां प्राजापत्यँ हुत्वा । १-७-५

ततः प्राजापत्यं — प्रजापतिदेवताकं प्रजापतये स्वाहा इति हुत्वा—होमं कृत्वा त्रिः—त्रिवारं परिणीतां—वह्नेः प्रादक्षिण्यपरिक्रमणेन आनीतां कन्यां सप्तपदानि प्रक्रामयति वरः ।

इति पारस्करगृह्यसूत्रव्याख्यायां मार्गदर्शिन्यां प्रथमकाण्डे सप्तमी कण्डिका ।!

---

( सप्तपदीप्रक्रमः )

अथैनामुदीचीं सप्तपदानि प्रक्रामयति—
एकमिषे, द्वे ऊर्जे त्रीणि रायस्पोषाय चत्वारि मायोभवाय पञ्च पशुभ्यः षड् ऋतुभ्यः सखे सप्तपदा भव सा मामनुव्रता भव
१-८-१

विष्णुस्त्वा नयत्विति सर्वत्रानुषजति । १-८-२

अथ— प्राजापत्यहोमानन्तरम् एनां — त्रिपरिणीतां वधूम् उदीचीम्—उत्तरां दिशं प्रति उदङ्मुखीं कृत्वा सप्तपदानि प्रक्रामयति—सप्तवारपादचालनानि कारयति वरः “एकमिषे” इत्यादिभिः सप्तभिर्मन्त्रैः यथा “एकमिषे विष्णुस्त्वा नयतु इति वरेण उक्ते वधूः एक पदम् उदक् दधाति । एवं द्वे ऊर्जे विष्णुस्त्वा नयतु इत्युक्ते द्वितीयम् । “त्रीणि रायस्पोषाय विष्णुस्त्वानयतु इत्युक्ते तृतीयम् । चत्वारि-मायोभवाय विष्णुस्त्वा नयतु इत्युक्ते चतुर्थम् । पञ्चपशुभ्यो विष्णुस्त्वा नयतु इति पञ्चमम् । षड्ऋतुभ्यो विष्णुस्त्वा नयतु इति षष्ठम् । सखे सप्तपदा भव सा मामनुव्रता भव विष्णुस्त्वा नयतु इत्युक्ते सप्तमं पदम् उत्तरां दिशं प्रति प्रक्षिपति ।

सर्वत्र—एकमिषे इत्यादिषु सप्तसु विष्णुस्त्वानयतु इति एकदेशम् अनुषजति—सम्बध्नाति ।