पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( ३७ )

मन्त्रार्थः (प्रजापतिः यजुः आपः अभिषेकने;—या आपः शिवाः- कल्याणकारिण्यः शिवतमाः – अतिशयकल्याणहेतवः, शान्ताः – अनुपद्र- वकारिण्यः, शान्ततमाः—अतिशयेन उपद्रवनाशिन्यः, ताः—आपः, ते—तव वध्वोः भेषजं—रोगनाशनं कृण्वन्तु—कुर्वन्तु ।

आपोहिष्ठेति तिसृभिः । १-८-६

पुनः “आपोहिष्ठा” इत्यादिभिः तिसृभिः ऋग्भिः अभि- षिञ्चति । ते च मन्त्रा यथा :-

(१) आपो हि ष्ठा मयोभुवस्ता न ऊर्जे दधातन । महे रणाय चक्षसे ।

(२) यो वः शिवतमो रसस्तस्य भाजयतेह नः । उशतीरिव मातरः ।

(३) तस्मा अरं गमाम वो यस्य क्षयाय जिन्वथ, आपो जनयथा च नः ।

( सूर्य्यदर्शनम् )

अथैनाँसूर्य्यमुदीक्षयति तच्चक्षुरिति । १-८-७

अथ—अभिषेचनानन्तरम् एनां—वधू सूर्य्यमुदीक्षस्व इति प्रैषेण सूर्य्यम् उदीक्षयति—ऊर्द्धं प्रदर्शयति 'तच्चक्षु'रिति मन्त्रेण । अत्र कन्याकर्तृको मन्त्रपाठ इति हरिहरः । दिवा विवाहपक्षे सूर्य्यदर्शन- विधिरिति रेणुदीक्षितहरिहरौ । एतद्गृह्यानुसारिणां दिवैव विवाह इति गदाधरः । तच्चक्षुरिति मन्त्रः १ । १७ । ६ सूत्रव्याख्यायामुद्धृतः ।

( हृदयालम्भनम् )

अथास्यै दक्षिणाँ समधि हृदयमालभते—

ममव्रते ते हृदयं दधामि मम चित्तमनुचित्तं ते अस्तु ।
मम वाचमेकमना जुषस्व प्रजापतिष्ट्वा नियुनक्तु मह्यम् ॥
इति । १-८-८