पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( ५७ )

राजवीरतरयोरन्यतरस्य वर्णनं गाथागानं च समुच्चितं भवति। गाथामाह “सोम एवे”ति ।

गाथार्थः (प्रजापतिः गायत्री सोमः गाने) सोमः—चन्द्रः एव नः—प्रजानां राजा – प्रभुः । अतः—अस्मात् कारणात् इमाः दृश्यमानाः मानुषीः—मानुष्यः प्रजाः सौम्याः । मानुषीरिति प्रथमार्थे द्वितीया । हे नदि तुभ्यं-तव अविमुक्तचक्रे-शस्त्रघाताविदोषरहिते तीरे आसीरन् तिष्ठन्ति ।

यां नदीमुपावसिता भवति तस्या नाम गृह्णाति । १-१५-६

ततः—गर्भिणी यां नदीम् उपावसिता—उप—समीपे आवसिता-स्थिता भवति तस्याः नद्याः नाम – अभिधानं गृह्णाति—कीर्त्तयति ।

ततो ब्राह्मणभोजनम् । १-१५-१०

पूर्वं व्याख्यातम् ।

इति पारस्करगृह्यसूत्रव्याख्यायां मार्गदर्शिन्यां प्रथमकाण्डे पञ्चदशी कण्डिका ॥

---

सोष्यन्तीमद्भिरभ्युक्षति–एजतु दशमास्य इति प्राग्ग्रस्यैत इति । १-१६-१

सोष्यन्तीं—प्रसवशूलवतीं स्त्रियम् अद्भिः—जलेन अभ्युक्षति सिंचति । “एजतु दशमास्य” इति मन्त्रेण ।

सम्पूर्णोमन्त्रः—एजतु दशमास्यो गर्भो जरायुणा सह ।
यथायं वायुरेर्जति यथा समुद्र एजति एवायं दशमास्यो अस्रज्जरायुणा सह ।