पारस्कर गृह्यसूत्र (मार्गदर्शिनी टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( ६६ )

अभिमृशति—
न नामयति न रुदति न हृष्यति न ग्लायति
यत्र वयं वदामो यत्र चाभिमृशामसीति । १-१६-२१

जपान्ते कुमारस्य सर्वाङ्गम अभिमृशति “न नामयति इति मन्त्रेण” ।
मन्त्रार्थः (प्रजापतिः अनुष्टुप् वायुः अभिमर्शने)—यत्र—यस्मिन् कुमारे वयं वदामः—मन्त्रं जपामः, यत्र च अभिमृशामसि—स्पृशामः, स कुमारः न नामयति—अङ्गानि न नामयतु । न रोदिति—न रोदितु । न ग्लायति न ग्लायतु ।
इति पारस्करगृह्यसूत्रव्याख्यायां मार्गदर्शिन्यां प्रथमकाण्डे
षोड़शी कण्डिका ।

---

( नामकरणम् )
दशभ्यामुत्थाप्य ब्राह्मणान् भोजयित्वा पिता नाम करोति ।
१-१७-१

दशम्यां—प्रसवदिवसात् दशम्यां रात्रौ अतीतायाम् एकादश-दिवसे उत्थाप्य—सूतिकागृहात् उत्थाप्य ब्राह्मणान्—त्रीन् ब्राह्मणान् भोजयित्वा पिता—जनकः नाम—नामधेयं करोति ।

द्वक्षरं चतुरक्षरं वा घोषवदाद्यन्तरन्तस्थं
दीर्घाभिनिष्ठानं कृतं कुर्यान्न तद्धितम् । १-१७-२

कीदृशं नाम कुर्यादित्यपेक्षायामाह—द्वक्षरं—द्वे अक्षरे यस्य तत् द्वक्षरं, चतुरक्षरं—चत्वारि अक्षराणि यस्य तत् चतुरक्षरं वा नाम कुर्यात् । वाशब्दात् अनयोर्विकल्पः । पुनश्च तन्नाम, घोषवदादि-घोषवदक्षरमादौ यस्य तत् घोषवन्ति अक्षराणि वर्गतृतीयचतुर्थपञ्चमानि हकारसहितानि