परिभाषेन्दुशेखर (नागेश भट्ट - व्याकरण परिभाषा सिद्धान्त एवं भैरवी टीका सटीक)

परि० क्र० विवरणम् नित्याऽनित्यत्वे विशेषः ९९. ‘लोटो लङ्‌वत्’ (३.४.८५) इति × केचित्तु—‘प्रत्ययलोपे प्रत्ययलक्षणम्’ सूत्रं ज्ञापकम् । (१.१.६२) इति सूत्रमस्यां ज्ञापकमाहुः । १००. अस्यामंशद्वयमस्ति । तत्र × भाष्यानुक्तत्वादस्वीकार्या । आद्यांशस्य 'प्रत्ययलोपे०' सूत्रम्, द्वितीयांशस्य च 'आर्ध- धातुकस्येड्०' (७.२.३५) इति सूत्रस्थेड्ग्रहणं ज्ञापकम् । १०५. अत्रापि आद्यांशस्य 'नाम्रेडित- × भाष्यकृता पठित्वा प्रत्याख्यातेय- स्यान्त्यस्य तु वा' (६.१.९९) मिति अस्वीकार्या । इति सूत्रस्थम् अन्त्यस्येति पदम्, द्वितीयांशस्य 'अर्तिपिपर्त्योः' (पा० ७.४.७७) इति सूत्रस्थं पिपर्ति-ग्रहणं ज्ञापकम् । ११५. 'दैप्'धातोः पित्वकरणमस्या नित्या एकदेशानुमतिद्वारा सम्पूर्णा परिभाषा अंशैकस्य ज्ञापकम् । ज्ञाप्यत इति ग्रन्थकृतां मतम् । ११८. 'अस्थिदधि०' (७.१.७५) सूत्रे ,, 'अष्टाध्यायी स्वरयुक्तैव पठिता' इति उदात्तग्रहणं ज्ञापकम् । पक्षे 'चतसृष्व्युदात्तनिपातनं करिष्यते' इति भाष्यमस्या ज्ञापकं बोध्यम् । १२४ 'अन्यतरस्यां विभाषा वा' ,, × इति सूत्रनिर्देशज्ञापितेयम् । १२६. ‘पूर्वत्रासिद्धम्’ (८.२.१) अनित्या अनित्यत्वञ्च उभो साभ्यासस्य' इत्यधिकारभवं शास्त्रमस्यां (८.४.२१) इति लिङ्गात् । केचित्तु- लिङ्गम् । 'न मु ने' (८.२.३) इत्यत्र नेति विभा- गोऽस्या लिङ्गमाहुः । अन्ये तु—ग्राहकसूत्रे (अणुदित्- सवर्णस्य०) अजिति वक्तव्ये अण्- ग्रहणमस्यां ज्ञापकं प्राहुः । १३१. ‘एकाच उपदेशे (७.२.१०) × भाष्यानुक्तत्वादस्वीकार्या । इति सूत्रे एकाज्ग्रहणमस्या एकदेशस्य ज्ञापकम् । इति वैजापुरकरोपाव्ह श्रीवैद्यराज-पण्डित-नरहरिशास्त्रितनुजनुषा नैयायिक- श्रीगोविन्दशर्मणा सङ्कलितं परिभ०षेन्दुपीयूषं समाप्तम् । •

• २६ -