प्रबोधचन्द्रोदयम् (कृष्णमिश्र यति - वेदान्त रूपक नाटक सटीक)
Prabodhachandrodaya of Krishnamishra with Commentary
कृष्णमिश्र यति द्वारा
पृष्ठ 126, कुल 274 में से
संदर्भ में पढ़ें१०८ प्रबोधचन्द्रोदयम् ततस्ते सांप्रतं नष्टस्य कीदृशमुपकारं करिष्यति। अन्यच्च पृच्छामि। केन ते ईदृशो धर्म उपदिष्टः ? ( अले मुलुक्ख, कस्सिंचि मण्णन्तले कोचि सुक्को भविस्सदि। तदो दे संपदं णट्ठस्स कीरिसं उवआलं कलिस्सदि। अण्णं च पुच्छामि। केण दे ईरिसो धम्मो उवदिट्ठो ? ) भिक्षुः—नूनं सर्वज्ञेन भगवता बुद्धेनोक्तोऽयमेव धर्मः। क्षपणकः—अरे, सर्वज्ञो बुद्ध इति कथं त्वया ज्ञातम्। ( अले, सव्वण्णो बुद्धोत्थि त्ति कथं तुए णादम् ) भिक्षुः—ननु रे, तदागमैरेव प्रसिद्धो बुद्धः सर्वज्ञ इति। क्षपणकः—अरे उज्झितबुद्धिक, यदि तस्य भाषितेन सर्वज्ञत्वं प्रति- पन्नोऽस्सि तदहमपि सर्वं जानामि। त्वमपि पितृपितामहैः सह सप्त- पुरुषमस्माकं दास इति। ( अले, उज्झिअभुद्धिअ, जथि तस्स भासिदेण सव्व- ण्णत्तं पडिवज्जेसि ता अहं पि सव्वं जाणामि। तुमंपि पिठुपिदामहेहि सहं सत्त- पुलिसं अम्हाणं दासो त्ति ) भिक्षुः—(सक्रोधम्) आः पाप, पिशाच मलपङ्कधर, कस्तवाहं दासः ? नष्टस्य-मृतस्य। तदागमैः-बुद्धागमैः। उज्झितबुद्धिक निर्बुद्धे तस्य-बुद्धस्य। प्रतिपन्नः-ज्ञातवान्। 'अहमपि सर्वं जानामि' इति मदुक्त्या ममापि सर्वत्वं प्रतिपद्यस्व, बुद्धस्य सर्वज्ञतां यथा तदुक्तौ विश्वस्य प्रतिपन्नोऽसि तथैव मदुक्तौ विश्वस्य ममापि सर्वज्ञतां प्रति विश्वासं कुर्वि- त्याशयः। पाप-पापाचार। पिशाच-राक्षसवदभव्यदर्शन। मलपङ्कधर-मलिनतनो। रहे हो वह तुम्हारा क्या उपकार करेगा। और मै पूछता हू किसने तुम्हे इस तरहका धर्मोपदेश किया ? भिक्षु—सर्वज्ञ भगवान् बुद्ध ने यह उपदेश किया है, यही धर्म है। क्षपणक—अरे, बुद्ध सर्वज्ञ है यह तुमको किसने बताया ? भिक्षु—उनके शास्त्रमें बुद्धकी सर्वज्ञता प्रसिद्ध है। क्षपणक—अरे निर्बुद्धि, यदि उसीके कहनेसे उसे सर्वज्ञ मानता है तो मै भी सर्वज्ञ हू, बाप दादों के सहित तुम भी हमारे दास हो। भिक्षु—(क्रोधसे) अरे पाप, मलपङ्कधर, मै तुम्हारा कैसा दास हूं ?