प्रबोधचन्द्रोदयम् (कृष्णमिश्र यति - वेदान्त रूपक नाटक सटीक)

तृतीयोऽङ्कः १२३ कापालिकः- (विमृश्य जनान्तिकम्) किं विमृशसि श्रद्धे, पशुत्व- मनयोर्नाद्याप्यपनीयते । तेनास्मद्रदनसंसर्गदोषादपवित्रां सुरामेतौ मन्येते । तद्भवती स्ववक्त्रासवपूतां कृत्वाऽनयोरुपनयतु । यतस्तैर्थिका अपि वदन्ति 'स्त्रीमुखं तु सदा शुचि' इति । श्रद्धा—यदगवानाज्ञापयति । (जं भअवं आणवेदि) (पानपात्रं गृहीत्वा पीतशेषमुपनयति) भिक्षुः—महाप्रसादः (इति चषकं गृहीत्वा पिबति) अहो सुरायाः सौन्दर्यम् । निपीता वेश्याभिः सह न कतिवारान्सुवदना- मुखोच्छिष्टास्माभिर्विकचवकुलामोदमधुरा । कपालिन्या वक्त्रासवसुरभिसेतां तु मदिरा- विमृशसि-विचारयसि । अद्यापि-भवत्या कृतालिङ्गनतया कृतार्थने जातेऽपि पशुत्वम्-मूर्खत्वम् अज्ञानम् । अपनीयते-दूरीक्रियते । अस्मद्रदनसंसर्गदोषात्-मदु- च्छिष्टताकलङ्कात् । एतौ भिक्षुक्षपणकौ । स्ववक्त्रासवपूताम्-स्ववक्त्रे कापालिकी- मुखे य आसवः मद्यम् तेन पूतां पवित्राम् । उपनयतु-ददातु । स्ववदने निधाय पावयित्वोपहरत्वित्यर्थः । तैर्थिकाः-स्मार्त्ताः । महाप्रसादः-सुमहाननुग्रहः । सौन्दर्यम् अत्र स्वादप्रकर्षपर्यवसायि । निपीता इति० अस्माभिः बौद्धभिक्षुतां बिभ्रद्भिः वेश्याभिः वाराङ्गनाभिः सह कति वारान् अनेकधा सुवदना मुखोच्छिष्टा सुन्दरी पीतशेषा विकचवकुलामोदमधुरा विकसितबकुलकुसुमामोदिनी सुरा न पीता आस्वादिता, बहुधा सुरा पीतेति काक्का ध्वनितम् । कपालिन्याः कापालिक्या अस्याः वक्त्रासवसुरभिम् सुखमदिरासुगन्ध- कापालिक—(सोचकर, प्रकाशरूपमे) क्या सोचती हो ? श्रद्धे, आज भी इनका पशुत्व दूर नहीं हुआ है । इसीलिये ये हमारी उच्छिष्ट सुराको अपवित्र मानते हैं । इसलिये तुम इसे अपने मुंह लगाकर पवित्र कर दो और इन्हें पिलाओ । क्योंकि शास्त्रकारोंके कथनानुसार स्त्रीमुख सदा पूत है । श्रद्धा—आपकी जो आज्ञा । (पानपात्र लेकर जूठा करके देती है) भिक्षु—महाप्रसाद है । (प्याला लेकर पीता है) अहा कितनी अच्छी मदिरा है । वेश्याओके साथ स्त्रीमुखोच्छिष्ट बकुलसुगन्धित मदिरा कई बार पी थी, किन्तु कापालिकीके मुखारविन्दसे सुगन्धित इस सुराको नही पानेके कारण हीं देवोने अमृतकी