भारतकोश
प्रबोधचन्द्रोदयम् (कृष्णमिश्र यति - वेदान्त रूपक नाटक सटीक)

प्रबोधचन्द्रोदयम् (कृष्णमिश्र यति - वेदान्त रूपक नाटक सटीक)

Prabodhachandrodaya of Krishnamishra with Commentary

कृष्णमिश्र यति द्वारा

DevanagariHindipublished274 पृष्ठ

पृष्ठ 147, कुल 274 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 147

तृतीयोऽङ्कः १२६ नास्ति जले नास्ति स्थले, नास्ति गिरिगह्वरेषु नास्ति पाताले । सा विष्णुभक्त्या सहिता, वसति हृदये महात्मनाम् ॥ २४ ॥ (णत्थि जले णत्थि थले, णत्थि गिलिगव्व्हलेसु णत्थि पाआले । सा विण्णुभत्तिसहिदा, वसदि हिअए महम्माणम् ॥) करुणा— (सानन्दम्) सखि, दिष्ट्या वर्धसे विष्णुभक्त्या देव्याः पार्श्ववर्तिनी श्रद्धेति । (सहि दिट्ठिआ वड्ढसि विण्णुभत्तिए देवीए पास्सवरि- तणी सद्धेत्ति) (शान्तिः हर्षं नाटयति) भिक्षुः—अथ धर्मस्य कामादपक्रान्तस्य कुत्र प्रवृत्तिः ? क्षपणकः— (पुनर्गणयित्वा) नास्ति जले नास्ति वने, नास्ति गिरिह्वरेषु नास्ति पाताले । विष्णुभक्त्या सहितो, वसति हृदये महात्मनाम् ॥ २५ ॥ (णत्थि जले णत्थि वणे, णत्थि गिलिगव्व्हलेसु णत्थि पाआले । विण्णुभत्तीए सहिदो, वसदि हिअए, महम्माणम् ॥) कापालिकः—(सविषादम्) अहो महत्कष्टमापतितं महाराजस्य । तथाहि— नास्तीति० गिरिगह्वरेषु-पर्वतकन्दरासु । विष्णुभक्तिसहिता-विष्णुभक्तिसहचरी सात्त्विकी श्रद्धा । महात्मनां तपस्विनां भक्तानां हृदये वसतीत्यर्थः ॥ २४ ॥ पार्श्ववर्त्तिनी-समीपस्था । कामादपक्रान्तस्य-निष्कामभावेन कृतस्य । प्रवृत्तिः-उपलब्भः । नास्तीति० पूर्ववत् । महात्मान एव निष्कामधर्मचारिणोऽतो निष्कामो धर्मस्तेषा- मेव हृदये स्थातुमर्हतीति भावः ॥ २५ ॥ महत्कष्टम्-अतिदुःखम् । न जलमे है, न स्थलमें है, न काननकन्दरामें है, न पातालमे है। वह विष्णुभक्तिके साथ महात्माओंके हृदयमें वास करती है ॥ २४ ॥ करुणा--(आनन्दसे) सखि, तुम बड़ी भाग्यवती हो, श्रद्धा विष्णुभक्तिकी पार्श्ववर्त्तिनी है । (शान्ति हर्ष प्रकट करती है) भिक्षु—और धर्मसे अपक्रान्त कामकी क्या खबर है ? क्षपणक—(फिर गिनकर) न स्थलमें है, न जलमें है न काननकन्दरामें है, न पातालमें हैं, विष्णुभक्तिके साथ महात्माओंके हृदयमें है ॥ २५ ॥ कापालिक—(विषादके साथ) महाराजको महान् कष्ट उपस्थित है, क्योंकि— १६ प्र० च०