प्रबोधचन्द्रोदयम् (कृष्णमिश्र यति - वेदान्त रूपक नाटक सटीक)

१७२ प्रबोधचन्द्रोदयम् नो चेत्सन्तु कृपाणदारितभवत्प्रत्यङ्गधाराक्षर- द्रक्तस्फीतविदीर्णवक्त्रविवराः फेत्कारिणः फेरवाः ॥ ५ ॥ विष्णुभक्तिः—ततस्ततः। श्रद्धा—ततो देवि, विकटललाटतटताण्डवितभ्रुकुटिना क्रुद्धेन महा- मोहेनाभिहितम्। अनुभवत्वस्य दुर्नयपरिपाकस्य विवेकहतकः फलमित्य- विधाय स्वयं पाखण्डागमाः पाखण्डतर्कशस्त्रैः समं समराय प्रथमं समुद्यो- जिताः। अत्रान्तरेऽस्माकमपि सैन्यशिरसि— वेदोपवेदाङ्गपुराणधर्मशास्त्रेतिहासादिभिरुच्छ्रितश्रीः। देशान् व्रजेत् गच्छतु। नो चेत् न यदि गच्छति तदा फेत्कारिणः फेत्कारशब्द- कृतः फेरवाः शृगालाः कृपाणेन विवेकादेः खङ्गेन दारितं द्विधाभावं गमितं यत्प्रत्यङ्गं सर्वाङ्गम् ततः धारया धाराऽऽकारेण निर्गच्छत् बहिरागच्छत् यद्रक्तं शोणितं तेन तल्लोभेन विदीर्णाः व्यात्ता वक्त्रविवराः आस्यदेशा येषां तादृशाः सन्तु। विष्णुमन्दिर- सरित्कूलवनभूमिसज्जनहृदयानि विहाय मोहो भवान् म्लेच्छाध्युषितदेशमासाद्य प्राणान् रक्षतु, एतदाज्ञाऽवसाने भवताकृते भवतः प्रत्यङ्गं खङ्गेन छिन्नं भविष्यति, ततो निर्गच्छतः शोणितस्य पाने च धृतलोभाः फेत्कारशब्दकराः शृङ्गालव्यात्तवदनाः सन्तः समन्ततोऽत्र प्रचरिष्यन्ति, तदनयोर्वर्त्मनोर्येनेष्टं तेन गम्यताम् इत्यर्थः॥ शार्दूलविक्रीडितं वृत्तम् ॥ ५ ॥ विकटललाटतटताण्डवितभ्रुकुटिना-क्रोधोदयवशात् विकटे भयङ्करे ललाटतटे भालप्रदेशे ताण्डविता नर्त्तिता भ्रुकुटिः वक्रा भ्रूयेन तेन। अनुभवतु-प्राप्नोतु। अस्य- वर्त्तमानस्य। दुर्विनयपरिपाकस्य-अविनयस्य, औद्धत्यस्येति यावत्। पाखण्डागमाः- नास्तिकशास्त्राणि। पाखण्डतर्कशस्त्रैः-नास्तिकमतयुक्तिरूपैरस्त्रैः। समराय-युद्धाय। समुद्योजिताः-सन्नद्धा। कृताः। सैन्यशिरसि-सेनाऽग्रभागे। वेदोपवेदाङ्गेति० वेदाः ऋग्यजुःसामाथर्वाणः, उपवेदाः-आयुर्वेदधनुर्वेदगान्ध- धारसे कटी आपकी देहसे बहने वाले रक्तके लिये फेरवगण मुंह बाकर फेत्कार करते हुए दौड़ेंगे ॥ ५ ॥ विष्णुभक्ति--इसके बाद ? श्रद्धा—देवि, उसके बाद भयङ्कर ललाटतटमे भौंहें नचाकर क्रुद्ध महामोहने कहा। इस अविनयका फल विवेक भोगे, ऐसा कहकर स्वयं पाखण्डागमोंको पाखण्डतर्कशास्त्रोंके -साथ युद्धके लिये नियोजित किया। इसी बीच हमारी सेनामें— वेद, उपवेद, वेदाङ्ग, पुराण, धर्मशास्त्र तथा इतिहास आदिसे शोभित पद्मधारिणी चन्द्र-