प्रबोधचन्द्रोदयम् (कृष्णमिश्र यति - वेदान्त रूपक नाटक सटीक)

पञ्चमोऽङ्कः १७३ सरस्वती पद्मधरा शशाङ्कसंकाशकान्तिः सहसाविरासीत् ॥ ६ ॥ विष्णुभक्तिः—ततस्ततः । श्रद्धा—ततो देवि, वैष्णवशैवसौरादयो देव्याः सकाशमागताः। विष्णुभक्तिः—ततस्ततः । श्रद्धा—तदनन्तरं च— साङ्ख्यन्यायकणादभाषितमहाभाष्यादिशास्त्रैर्वृता स्फूर्जन्न्यायसहस्रबाहुनिकरैरुद्द्योतयन्ती दिशः । मीमांसा समरोत्सुकाविरभवद्धर्मेन्दुकान्तानना वर्थशास्त्रानामानश्चत्वारः, अङ्गानि शिक्षाकल्प्निरुक्तव्याकरणज्यौतिषच्छन्दांसि षट्, पुराणानि ब्रह्मवैवर्त्तादीनि अष्टादश, धर्मशास्त्राणि मानवधर्मशास्त्रादीनि, इति- हासाः भारतादयः, तदादिभिः तत्प्रभृतिः उच्छ्रितश्रीः समृद्धसौभाग्या पद्मधरा कमलाऽलङ्कृतपाणिः शशाङ्कसङ्काशकान्तिः चन्द्रसदृशदीप्तिः सरस्वती वाग्देवी सहसा हठात् आविरासीत् प्रकटीभावमापत् । एवं युद्धे प्रवृत्तकल्पे तत्तदुपाङ्गाङ्गो- पबृंहितवेदपुराणेतिहासादिभिर्दीप्यमाना वाणी तत्राविर्भूतेत्यर्थः ॥ ६ ॥ वैष्णवाः विष्णुभक्ताः, सौराः सूर्योपासकाः, तन्मतान्त्येव वा सकाशम्-समीपम् । साङ्ख्यन्यायेति० साङ्ख्यम् कापिलदर्शनम्, न्यायोऽक्षपादमतम्, कणादभाषितम् वैशेषिकशास्त्रम्, महाभाष्यं शब्दब्रह्मव्युत्पादकं व्याकरणशास्त्रम्, तदादिभिः तत्प्र- भृतिभिः शास्त्रैः वृता युक्ता, स्फूर्जन्तः पञ्चाङ्गसमन्वितत्वेन भासमानाः न्यायाः अधिकरणान्येव सहस्रबाहुनिकराः सहस्रसंख्यका भुजा इव तैः स्वावयवभूतसहस्र- सङ्ख्यकैरधिकरणैः दिशः उद्द्योतयन्ती प्रकाशयन्ती, समरोत्सुका विचाररूपयुद्धो- त्सुका, धर्मेन्दुकान्तानना धर्म एवेन्दुस्तद्वत्कान्तं कमनीयमाननं यस्या तादृशी, त्रयी त्रिनयना वेदत्रयरूपनेत्रत्रययुक्ता, मीमांसा विचारशास्त्रम् वाग्देव्याः सरस्वत्याः तुल्यकान्ति सरस्वती सहसा प्रकट हुई ॥ ६ ॥ विष्णुभक्ति—उसके बाद । श्रद्धा—देवि, उसके बाद वैष्णव, शैव, सौर आदि शास्त्र देवीके पास आये । विष्णुभक्ति—उसके बाद । श्रद्धा—तदनन्तर— सरस्वतीके आगे साख्य, न्याय, कणाद तथा महाभाष्य आदि शास्त्रोंसे युक्त मीमांसाके हजार हाथरूप किरणोंसे दिशाओंको प्रकाशमय करती हुई, समरोत्सुका और धर्मरूप