प्रबोधचन्द्रोदयम् (कृष्णमिश्र यति - वेदान्त रूपक नाटक सटीक)

६० प्रबोधचन्द्रोदयम् दम्भः—( नेपथ्ये ) भो भोः पौराः, एष खलु संप्राप्तो देवो महामोहः । तेन, निष्यन्दैश्चन्दनानां स्फटिकमणिशिलावेदिकाः संस्क्रियन्तां मुच्यन्तां यन्त्रमार्गाः प्रचरतु परितो वारिधारा गृहेषु । उच्छ्रीयन्तां समन्तात्स्फुरदुरुमणयः श्रेणयस्तोरणानां धूयन्तां सौधमूर्धस्वमरपतिधनुर्धामचित्राः पताकाः ॥ १५ ॥ वतितमेऽध्याये—‘अद्भिर्गात्राणि शुद्ध्यन्ति मनः सत्येन शुद्ध्यति । विद्यातपोभ्यां भूतात्मा बुद्धिर्ज्ञानेन शुद्ध्यति ॥ तच्च ज्ञानं भवेत् पुंसां सम्यक् काशीनिषेवणात् । काशीनिषेवणात्तस्माद्विशवेशे करणोदयः ॥ ततो महोदयावाप्तिः कर्मनिर्मूलनक्षमा । ततः काश्यां प्रयत्नेन स्नानं दानं तपो जपः ॥ व्रतं पुराणश्रवणं स्मृत्युक्ताध्वनिषेव- णम् ॥ प्रतिक्षणं प्रतिदिनं विश्वेशपदचिन्तनम्' ॥ इत्यादि ॥ काशीमरणस्य परम्प- रया ज्ञानलाभद्वारैव मोक्षप्रयोजकता न सद्यस्तथात्वे तारकोपदेशवैयर्थ्यापत्तेः । काश्यामपि कैवल्यमुक्तेः शास्त्रसिद्धत्वाज्जीवन्मुक्तिरुच्यमानाऽर्थवादतयानेया । एतेन सर्वेणात्राप्यस्त्यस्माकं प्रसङ्गेन मोहस्य स्फूर्जोरवकाशस्तत्प्रयत्नो न त्याज्य इत्या- श्वासना व्यक्ता ॥ १४ ॥ संप्राप्तः=समागतः । तदस्य स्वागतार्य प्रवर्त्तध्वं, तेन स्वागतप्रकारस्य वक्ष्य- माणस्यावसरः । निष्यन्दैरिति० चन्दनानां मलयाचलप्ररूढसुगन्धिद्रव्याणां निष्यन्दैः पिष्टैर्लेपः सेचनैश्च स्फटिकमणिशिलावेदिकाः स्फटिकमणिविरचितानि चत्वराणि संक्रियन्तां परिष्क्रियन्ताम् । यन्त्रमार्गाः जलद्यन्त्रद्वाराणि मनोविनोदार्थमापणेषु विरचितानि मुच्यन्ताम् प्रवृत्तकार्याणि विधीयन्ताम् । गृहेषु राजोपयुक्तप्रासादेषु वारिधारा परिष्कारसाधनायापेक्ष्यमाणा जलधारा परितः सर्वतः प्रचरतु प्रसारं लभताम् । स्फुरन्तः प्रकाशमाना उरवः स्थूलाः मणयो यासु तादृश्यः स्फुरदुरुमणयः तोर- णानाम् बहिर्द्वाराणाम् श्रेणयः पङ्क्त्यः समन्तात् सर्वदिगवच्छेदेन उच्छ्रीयन्ताम् । बध्यन्ताम् । सौधमूर्धसु प्रासादशिखरेषु अमरपतिधनुर्धामचित्राः इन्द्रधनुःप्रभाना- नारूपाः पताका ध्वजाः धूयन्ताम् कम्पमानभावं प्राप्यन्ताम् । अत्र वेदिसंस्कारयन्त्र- दम्भ—( नेपथ्यमे ) अरे ओ नागरिको, ये महाराज मोह आ गये, इसलिये— चन्दनके लेपसे स्फटिक शिलासे बनी वेदिकाओंका सस्कार किया जाय, फब्बारे खोल दिये जांय, घरोंमें पानी पटाया जाय, मणियुक्त तोरण सर्वत्र लटकाये जांय और प्रासादों पर इन्द्रधनुषके समान चित्रवर्ण पताकायें लटका दी जांय ॥ १५ ॥