प्रतिमानाटकम् (महाकवि भास - प्रतिमा-दर्शन एवं सम्पूर्ण ७ अङ्क सान्वय सटीक)

( 39 ) गच्छ, त्वमपि महाराजवचनेनार्यपुरोहितं यथोपचारेण त्वरय । (अन्यतो गत्वा) सारसिके ! सारसिके ! संगीतशालां गत्वा नाट- कीयानाविज्ञापय कालसंवादिना नाटकेन सज्जा भवतेति । याव- दहमपि सर्वम् कृतमिति महाराजाय निवेदयामि । (निष्क्रान्ता) शब्दार्थ - सन्निहितः = उपस्थित । अप्रतिहतमहारथः = अबाध गति युक्त महान् रथ वाले । भर्तृदारकस्य = राजकुमार । राज्यप्रभावसयोग- वारकाः = राज्य के तेज के सम्बन्ध का सम्पादन करने वाले। अभिषेकसम्भाराः= अभिषेक का सामान । आनीयन्ताम् = तैयार किया जाए । संकलितम् = जुटाया गया है । सव्यजनम् = चँवर के सहित । सनन्दिपटहम् = आनन्दपूर्वक वाद्यविशेष । भद्रासनम् = मगलमय आसन । कल्पितम् तैयार है। न्यस्ताः = रख दिए गए है । हेममयाः = सोने के बने । सदर्भकुसुमाः = डाभ घास और फूलो के सहित । घटाः = घडे । पुष्यरथः = क्रीडा विहार के प्रयोजन का रथ । पौराः = नगर के लोग । सम्भ्यागताः = आ गए हैं । मंगलम् = कुशल करने वाले । वेद्याम् = अनुष्ठान के स्थान पर । हन्त = प्रसन्नता की बात है । कृत- कृत्याः = सफल मनोरथ वाले । रामाभिधानम् = राम नाम वाले । मेदिन्यां= पृथ्वी पर । शशाङ्कम् = चन्द्रमा को । अभिषिञ्चता = अभिषेक करने वाले । त्वरता = जल्दी करो । त्वर्यते = शीघ्रता की जा रही है । सम्भवक = सेवक का नाम । आर्य-पुरोहितम् = वामदेव आदि श्रेष्ठ पुरोहित को । यथोपचारेण= समुचित सत्कार के साथ । सारसिके = अरी सारसिका (किसी नटी का नाम) । संगीतशालाम् = नाट्यशाला मे । नाटकीयानाम् = नटो को । विज्ञापय = सूचित करो । कालसवादिना = अभिषेक के समयोचित । सज्जा = तत्पर । अन्वय - छत्रम् सव्यजनम्, सनन्दिपटहम्, भद्रासनम् कल्पितम्, सदर्भकुसुमाः हेममयाः तीर्थाम्बुपूर्णाः घटाः न्यस्ताः, च पुष्यरथ; युक्तः, मन्त्रिसहिताः पौराः सम्भ्यागताः, हि अस्य सर्वस्य मंगलम् सः भगवान् वसिष्ठः वेद्याम् स्थितः । (३) अन्वय- इदानीम् मेदिन्याम् रामाभिधानम् शशाङ्कम् अभिषिञ्चता भूमिपालेन प्रजाः कृतकृत्याः कृताः । (४) हिन्दी अर्थ (प्रवेश करके) प्रतिहारी—आर्य, यहा पर कौनसा कचुकी विद्यमान है ?