पृथ्वीराज रासो (सटीक हिन्दी व्याख्या)

आदि पर्व ] 'पृथ्वीराजरासौ । ६१ ॥ बीसलदेवजी और बालुकराय की फौजों का परस्पर युद्ध करना ॥ भुजंगी ॥ मिले प्रात कालं दुअं दिष्ट फौजं । मनो देखियै जानि सामुद्र मैजं ॥ गजं आय झूमे भले साव रोटं । पई षंड सुंडं करे अप्प चोटं ॥ छं० ॥ ४५० ॥ भई तीरकारी फुटे नाल वानं । परी खार की धुंध सुझसै न भानं ॥ भले सूर बीरं धरै कुंत कंधं । उपारें तुरी दो दिसा फौज मद्धं ॥ छं० ॥ ४५१ ॥ निसंकं तुरी थप्पि पषरेत नष्यै । मनौ बूंद सिंधं परै कांन दिष्यै ॥ भए एक्कमेकं परे भार भारे । तनं तेग तुहै वहै फूल धारै ॥ छं० ॥ ४५२ ॥ भई फौज चालुक्क की पच्छ पायं । तबै बालुका राइ कीनी सहायं ॥ जपै भाय भायं करै मार मारं । जरै दोय जोधा कटैं सार सारं ॥ छं० ॥ ४५३ ॥ उपहै घरैं गावरं तुंड तुहै । यहै संग कुही फिरी चंग फुहै ॥ चपे चक्रव्यहं नृपं अप्प चल्लै । फिरै मुप्प परिचार गच्छिन्नौत मिल्लै ॥ छं० ॥ ४५४ ॥ चल्यौ भज्जि गच्छिलोत तूंवर दिसानं । फटे चक्रव्यूहं भए एक थानं ॥ तिनं वार स्यावासि पावासु रानं । सनं मुष्य धाए मनौ सिंघ जानं ॥ छं० ॥ ४५५ ॥ परी भूमि लोथं मिले हत्थ वत्थ्यं । करैं जोर जोधा अकथ्यं सु कथ्यं ॥ तिनं वार पंधार पेले बलोचं । जुरे आय संमुष्य कीयौ न सोचं ॥ छं० ॥ ४५६ ॥ भभक्कं भकं हस्ति बोले भसुंडं । परे पंड षंडं रनं रुंड मुंडं ॥ वने खाल वाजे भिते लोछ मिल्लै । दुहू ओर जोधा मनौ फाग षिल्लै ॥ छं० ॥ ४५७ ॥ गजं श्रोन चल्लै रजं आस पासं । मनौ माधुरी मास फूले पलासं ॥ मिची दिष्ट बालुक्क बीसल नरिंदं । मनो सूर ईषे भये चंद्र मंदं ॥ छं० ॥ ४५८ ॥ तुरी चढ़ि चालुक्क हस्ती चुहानं । भयौ राज सौं जुद्ध भारी भयानं ॥ उनें वाजि नंष्यौ इनें गज्ज पेल्यौ । दिए दंत पायं दुअं लोच मिल्यौ ॥ छं० ॥ ४५९ ॥ फिस्यौ गज्जराजं उनें बाजि फेच्यौ । दुअं वीर बाचा भई खेत हेच्यौ ॥ छं० ॥ ४६० ॥ रू० ॥ २१७ ॥ २१७ पाठान्तर :- दुयं । दिठ । देखियैं । औन । जांनि । भूमे । रोहं । रोहं । सपै । सौटं । साट्टं । धुंधु । सुझै । भांन । शूर । धरें । कंधे । उपारैं । मंधं । थप्परे । कंध नये । नयै । परैं । कांन । भइ । पक्क पाई । पक्क । राय । सहाई । जपे । भाई भाई । जोद्धा । कटै । घटं । तुंब । करी । चंपे । अप । चलं । फिरैं । मुदव । मिलं । भजि । तौंवर । फटै । मुप । पुहवि । पहुंमि । हथ बथ्थं । करे । अकथं । कथं । पेल्यो । सनमुप । भभकंत हस्ती, सु बोलै भसुंड । रुड । मुंडं । मिले । दुहं । मनो । पिले । चल्ले । रजे । मनौ । वालुक । मनो । इषे । हुवं । चंद । चढि । चालुकं । करी । चाहुवानं । चौहानं । सों । नय्यौ । गज । दए । दुवं । गजराजं । दुहूं । भयं ॥