पृथ्वीराज रासो (सटीक हिन्दी व्याख्या)

दसम समय ९ ] पृथ्यीराजरासौ । १८० ॥ मच्छावतार की कथा ॥ ॥ वृद्ध नाराज ॥ प्रथम मंकृक् रूपयं, सरूप अंग नृपयं । सु पर्व्व रिष्पि तातयं, तमात संत भूपयं ॥ ८३ ॥ ठठुक्कि एक घहवांन, ता निसांन वज्जही । अनेक देव रंजण, सुरंभ ग्यांन सज्जही ॥ ८४ ॥ विवान क्तित रंग क्तित जित्त पंड पंडही । करन्न ण्क छैन सेत तां समंद मंडही ॥ ८५ ॥ सुरंभ हद्द तब्बिकांन क्तित कबिध चंहयं । वरन्न वांन संकरे, जमात मोद कहयं ॥ ८६ ॥ सु चंद सूर नेक भंति कित्ति जीह जंपही । कमल्ल केलि वंक मेल्लि बंधि सिंधु चंपही ॥ ८७ ॥ सु दौार दो दिसान छोरि तारि भोरि भंगही । सुरं ज नंज जेज जेत तिष्प किप्प रंजही ॥ ८८ ॥ सुरं सु देद्द विड्डचार क्तित कबिध चंदयं । सु जोग यांन जोगयं सपूरयं निकंदयं ॥ ८९ ॥ सुमान्यं न मान्न देव मान्यं सुरज्जयं । दिसान दिस्स उच्चरं सुरूप मक्कयं जयं ॥ ९० ॥ श्रवंत लोक लोक पाल फून मान्न रंभयं । सुमंन्त्र देव सीस रज्जि बंधयं जयं जयं ॥ छं० ॥ ९१ ॥ रू० ॥ ९ ॥ कवित्त ॥ सायर मद्धि सु ठाम । करन त्रिभुवन तन अँगुल ॥ देव सिंगि रषि धरिनि । सिरन चक्री चप संपन्न ॥ गैन भुजा ग्रज्जंत । रसन दसनं झुकि झांइय ॥ एक करन ओढंत । एक पचरंत सवांइय ॥ ९ पाठान्तर :-मच्छ । सुरूपयं अनूपयं । सुपर्व्व । सुपरव । रिषि । भुपयं । टठुक्कि । घंटवान । घट्टवांन । निसांन । अनैक । दैव । सज । छिछीह । क्तित । रंकग । क्तित । जित । करन । सैन । हैंन । सुरभ । हर । हृद । तबिकान । क्तिति । कत । कथि । चंद्रयं । सु जोग थान । संकरैज । मौद । कंदयं । सुं चंद । सुर । नैक । भंति । लीह क्तिति । जंपही । भंति जीह कित्ति जंपही । कमल । कैलि । मैलि । मंधि । सुदौरि बौरि दौ दिसान दौरि छोरि भंपही । दिसाने । छोर । छोरि । सुरंगतनजननैन निपकिप रंजही । सुरंग । जतं । नञ । तेन । तिप । । तिप्प । किप । दैव । विट्टु । क्तिति । कथि । कायै । वंदयं । सुं । जोग पांन । जोगयं । संपूर्य । नमाजयं न । माल दैव माल्यं सुरजयं । दिशान । दिशि । दिसि । उचर । उचरं । सुरूप । मक्यं । श्रवन । लोकं । पाल आय । रजपं । सुमान । दिव । जय जयं ॥ १० पाठान्तर :-ककित्त । मद्धि सु मट्टि । मध्य । ठांम । करे । करै । अञ्जुल । “ दैव संगि सठि हय । सियन चक्रीवप झांफल” ॥ “देव संगि संठि हथ सिर चक्री चप झंमच” ॥ नैन । गैन । गुरजन । गर्जत । रसन रसन । झाड्यं । झाडूय । झंन । ऋच । उदयन । उदयंत । पहरत । सवांईय । † बूंदी वाली में नहीं है । चलं । सप्त । सायर । इद्र । चलत । पग नलन कहि । लैंन । यहि ॥