प्रियदर्शिका नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - चतुरङ्क शास्त्रीय नाटिका सान्वय सटीक)

पातालाद्भुवनावलोकनपरा किं नागकन्योत्थिता मिथ्या तत्खलु दृष्टमेव हि मया तस्मिन्कुतोऽस्तीदृशी । मूर्ता स्यादिह कौमुदी न घटते तस्या दिवा दर्शनं केयं हस्ततलस्थितेन कमलेनालोक्यते श्रीरिव ॥ ६ ॥ विदूषकः—(निरूप्य ।) एषा खलु देव्याः परिचारिकेन्दीवरिका । तद्गुल्मान्तरितौ भूत्वा पश्यावः । (एसा क्खु देवीए परिआरिआ इन्दीवरिआ । ता गुम्मन्तरिआ भविअ पेक्खह्म ।) (उभौ तथा कुरुतः ।) चेटी—(कमलिनीपत्रग्रहणं नाटयन्ती ।) आरण्यके अवचिनु त्वं पद्मानि । अहमप्येतस्मिन्नलिनीपद्मे शेफालिकाकुसुमान्यवचित्य देवीस- काशं गमिष्यामि । (आरणिए अवचुणु तुमं पदुमाईं । अहं वि एदस्सिं णलि- णीपत्तम्मि सेहालिआकुसुमाई अवचुणिअ देवीसआसं गमिस्सं ।) राजा—वयस्य संलाप इव वर्तते । तदवहिताः शृणुमः । कदा- चिदित एव व्यक्तीभविष्यति । (चेटी गमनं नाटयति ।) आर०—हला इन्दीवरिके । न शक्नोमि त्वया विना मुहूर्तम्प्यत्रा- सितुम् । (हला इन्दीवरिए ण सक्कुणोमि तुए विणा मुहुत्तंवि एत्थ आसिदुं ।) चेटी—(विहस्य ।) यादशमद्य मया देव्या मन्त्रितं श्रुतं तादृशेन चिरमेव मया विना त्वयासितव्यम् । (जादिसं अज्ज मए देवीए मन्तिदं सुदं तारिसेण चिरं एव्व मए विणा तुए आसिदव्वं ।) तयोक्ता । पातालेति । भुवनस्य महीलोकस्यावलोकनपरा नागकन्यका पातालादुत्थिता किं स्यादिति वितर्क्य । नैतस्यादित्याशङ्क्येति । तन्मिथ्या खलु । मया दृष्टमेव हि । तस्मिन्पाताले ईदृशी लावण्यसम्पन्ना कन्यका कुतः । इह मूर्ता मूर्तिमती कौमुदी स्यात् । एतदपि न । तस्याः कौमुद्या दिवादर्शनं न घटते संभवति । केयं तर्हि सा हस्ततलस्थितेन कमलेन श्रीः इव आलोक्यते । सन्देहालंकारः । शार्दूलविक्रीडितं वृत्तम् ॥ ६ ॥ यादृशं यत्प्रकारकम् । तद्विवाहसम्बन्धीति गूढम् । मन्त्रितं भाषितम् । तादृशेन तद्गु- १ दिवा. २ कुतस्त्यी०. ३ रिका आगच्छति (आअच्छइ). ४ एतद्वाक्यं बहुषु पुस्तकेषु. ५ तादृशं (तारिसं).